Τι φοβάσαι κύριε δικαστά;...

Σε μια ιδανική κοινωνία θα έπρεπε οι δικαστές να έχουν αναλάβει την πρωτοβουλία να δηλώνουν οικειοθελώς όχι μόνο το "έσχες", αλλά και το "πόθεν έσχες" τους και να το δημοσιοποιούν με οποιοδήποτε τρόπο παρέχουν οι νέες τεχνολογίες. Δεν θα έπρεπε, δηλαδή, να περιμένει μία από τις τρεις εξουσίες να ψηφιστεί ένας νόμος για να μας πληροφορούν οι υπηρέτες της για τον πλούτο τους και πώς αυτός αποκτήθηκε...

Το ίδιο, βεβαίως, ισχύει και για τους βουλευτές, τους υπουργούς, τον πρωθυπουργό, τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας κι οποιονδήποτε άλλο άρχοντα, αιρετό ή μη. Είναι γνωστό, άλλωστε, ότι η γυναίκα τού Καίσαρα δεν αρκεί να είναι τίμια, πολλώ δε μάλλον ο ίδιος ο Καίσαρας...

Αντ' αυτού οι δικαστές προβάλλουν σοφίσματα κι άλλες δικαιολογίες για να αποφεύγουν το αυτονόητο. Γιατί, δηλαδή, να μην δηλώνουν τα χρήματα και τα τιμαλφή τους; Εκπτώσεις στη διαφάνεια δεν μπορούν να γίνονται ανεκτές, ιδίως από εκείνους οι οποίοι πληρώνονται καλά γιατί δεν επιτελούν ένα ακόμα επάγγελμα, αλλά λειτούργημα...

Το ερώτημα είναι γιατί αρνούνται τόσο πεισματικά το "πόθεν έσχες". Πρόκειται για μια αγνή προσήλωση στην προστασία των διαβόητων πλέον προσωπικών δεδομένων ή για προφάσεις προκειμένου να αποκρύβουν αμαρτίες; Όταν μιλάμε, άλλωστε, για τη Δικαιοσύνη, επίορκος δεν είναι μόνο αυτός που τα παίρνει ή που παίζει παιχνίδια για να ανέρχεται ιεραρχικώς, αλλά κι εκείνος που κλείνει τα μάτια στη διαφθορά, στα παραδικαστικά κυκλώματα και στη διαπλοκή, από τα οποία τόσο έχει πληγεί και η αξιοπιστία τού δικαστικού σώματος...

Ισότητα δεν σημαίνει πως ο ίδιος νόμος πρέπει να εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο για όλους, δίχως να λαμβάνονται υπόψη εξαιρέσεις τις οποίες επιτάσσουν η λογική και η κοινωνική δικαιοσύνη. Στην περίπτωση, εξάλλου, των δικαστών όχι μόνο δεν θα έπρεπε να εξαιρούνται, αλλά κι ο νόμος να είναι πολύ αυστηρότερος απέναντί τους σε ζητήματα εντιμότητας και διαφάνειας...

Με τον ίδιο σκληρό τρόπο που δικάζουν αρκετοί ανάμεσά τους θα έπρεπε, αν ήταν πράγματι δίκαιοι, να ζητούν να δικάζονται τρόπον τινά και οι ίδιοι και να αποδεικνύονται άσπιλοι στα μάτια τής κοινής γνώμης, στη συνείδηση της οποία είναι εμπεδωμένη η αντίληψη ότι ο φτωχός δεν δικάζεται με τα ίδια κριτήρια που εφαρμόζονται στον πλούσιο. Ούτε η νομοθετική ούτε η εκτελεστική εξουσία θα μπορούσαν, συνεπώς, να παρεμβαίνουν στο έργο τής δικαστικής αν κάποιοι εντός τής τελευταίας δεν φρόντιζαν να αφήνουν ανοιχτές κερκόπορτες...

Κάθε ημέρα μια 11η Σεπτεμβρίου...

Για πολλά μπορεί να κατηγορήσει κανείς τον Ντ. Τραμπ, αλλά όχι πως δεν είναι ένας πρόεδρος που τηρεί το λόγο του. Είχε υποσχεθεί προεκλογικώς πως θα βάλει φωτιά στον πλανήτη κι αυτό κάνει κυριολεκτικώς μετεκλογικώς!

Του αναγνωρίζω ότι παραμένει πιστός στη μισαλλοδοξία του, στην εξυπηρέτηση των συμφερόντων των πλούσιων και ισχυρών και των λόμπι που βοήθησαν στην εκλογή του. Μόνο που όλος αυτός ο συνδυασμός αποδεικνύεται καταστροφικός για τον υπόλοιπο κόσμο κι αυτοκαταστροφικός για την ίδια του τη χώρα...

Με την απόφασή του να αναγνωρίσει την Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσα του Ισραήλ, ο πρόεδρος των ΗΠΑ στην ουσία αποκλείει τη χώρα του από οποιοδήποτε μεσολαβητικό ρόλο στην ειρηνευτική διαδικασία στη Μέση Ανατολή. Πώς μπορεί ο εμπρηστής να παίξει το ρόλο και του πυροσβέστη;

Και είναι κωμικοτραγικό όταν ο ίδιος ισχυρίζεται πως η Αμερική είναι πάνω από όλους κι όλα να πολιτεύεται σαν το Ισραήλ να είναι πάνω από όλους κι όλα, στρώνοντας το έδαφος για μια θεαματική επιστροφή τής τρομοκρατίας και σε αμερικανικό έδαφος. Κι όλα αυτά την ίδια ώρα που ο πλανήτης μόλις και κατάφερε να περιορίσει τον ISIS στη Συρία και στο Ιράκ, αλλά αδυνατεί να ξεμπερδέψει με τους τρομοκράτες- μοναχικούς λύκους που εξέθρεψε η πίστη ότι οι μουσουλμάνοι και οι άραβες αντιμετωπίζονται από τη Δύση ως παιδιά ενός κατώτερου θεού...

Ο Ντ. Τραμπ οφείλει άμεσα να ανακαλέσει την αψυχολόγητη απόφασή του, η οποία εν τέλει δεν βοηθά και το Ισραήλ να αποκτήσει περισσότερους συμμάχους στη διεθνή κοινότητα και λαϊκή αποδοχή για τις πολιτικές του. Αλίμονο αν πιστέψουμε έστω και για ένα λεπτό ότι η Μέση Ανατολή δεν μπορεί να είναι τίποτα άλλο από την πυριταδαποθήκη τής Γης κι επομένως η ειρήνη στην περιοχή αποτελεί άπιαστο στόχο...

Αυτή, όμως, δεν θα επιτευχθεί χάρη σε ένα θαύμα των διαφορετικών θεών στους οποίους πιστεύουν οι χριστιανοί, οι μουσουλμάνοι και οι εβραίοι παρά μόνο αν καθίσουν όλοι σε ένα τραπέζι και μοιράσουν την πίτα με όρους δικαιοσύνης. Τόσο το Ισραήλ όσο και η Παλαιστίνη δικαιούνται να είναι δύο ξεχωριστά κράτη με μοίρασμα των εδαφών, ανάμεσά τους και της Ιερουσαλήμ, με τέτοιο τρόπο ώστε μόνο οι φανατικοί κάθε πλευράς να μείνουν παραπονεμένοι. Σε διαφορετική περίπτωση κανείς δεν δικαιούται να εκπλαγεί όταν η επόμενη 11η Σεπτεμβρίου χτυπήσει την πόρτα μας...

Τα νταηλίκια θα ήταν αχρείαστα αν δεν είχαμε καλέσει το λύκο στο μαντρί...

Σε ολόκληρη την ιστορία τής ανθρωπότητας δεν γνωρίζω ούτε ένα success story το οποίο να βασίστηκε στην έλλειψη εμπιστοσύνης. Κι αυτό είναι διαχρονικά το βασικότερο πρόβλημα των ελληνοτουρκικών σχέσεων, το ότι δηλαδή ούτε η Αθήνα ούτε η Άγκυρα πιστεύουν ότι η άλλη πλευρά μπορεί να εμφανιστεί σε μια διαπραγμάτευση με καθαρές προθέσεις και δίχως τη διάθεση να εξαπατήσει την άλλη. Κι αν ακόμα βρεθούν πολιτικοί που να το πιστέψουν, είναι τόσο μεγάλος ο φόβος τους για το πολιτικό κόστος όταν, επίσης διαχρονικά, έχει ριζωθεί μια καχυποψία στο όριο της αντιπάθειας ανάμεσα στα δύο κράτη ώστε πολύ δύσκολα θα διανύσουν το "έξτρα μίλι" προκειμένου να διασφαλιστεί μια για πάντα η ειρήνη στην περιοχή...

Τόσο ο Πρ. Παυλόπουλος όσο κι ο Αλ. Τσίπρας δεν είχαν άλλη επιλογή από το να απαντήσουν στις δηλώσεις Ερντογάν, ο οποίος θέλησε μέσω της τηλεοπτικής του συνέντευξης να επιβάλει την ατζέντα των συζητήσεων, ανεξαρτήτως αν ο πρόεδρος της Τουρκίας δεν έχει άδικο σε όλα. Ναι μεν, για παράδειγμα, είναι ουτοπικό, αν όχι γελοίο, να ζητάς την αναθεώρηση μιας διεθνούς Συνθήκης που γέννησε το κράτος τού οποίου είσαι πρόεδρος, ωστόσο έχει δίκιο να παραπονιέται για το ντε φάκτο διαχωρισμό τής μουσουλμανικής μειονότητας στην Θράκη ή για το ότι τα λειτουργούντα τζαμιά στη χώρα μας είναι είδος εν ανεπαρκεία. Κι ας είναι η Τουρκία μια από τις τελευταίες χώρες στον κόσμο που δικαιούται να θέτει ζητήματα υπεράσπισης ατομικών, πολιτικών ή θρησκευτικών δικαιωμάτων...

Μόνο που δεν είναι σοβαρό από τη μεριά μας να φωνάζουμε στο σπίτι μας έναν γνωστό φασαριόζο και να πιστεύουμε ότι θα τηρήσει τους κανόνες τού σαβουάρ βιβρ και δεν θα μας κάνει άνω κάτω. Συναντήσεις σε τόσο υψηλό επίπεδο μεταξύ ηγετών κρατών με χρονίζουσες διαφορές πραγματοποιούνται μόνο όταν έχει υπάρξει σημαντική προσέγγιση σε χαμηλότερο διπλωματικό επίπεδο ή όταν έχει μεσολαβήσει μια σοβαρή κρίση, τύπου Ιμίων.

Σε διαφορετική περίπτωση, όποιος υποβάλλει την πρόσκληση θα πρέπει να γνωρίζει ότι κυνηγά περισσότερο τις εντυπώσεις από την ουσία. Πράγματι, δίχως διάλογο δεν λύνονται τα προβλήματα. Μόνο που αυτός δεν μπορεί να πραγματοποιείται μπροστά στις κάμερες προκειμένου να θωπεύονται τόσο ο τουρκικός όσο κι ο ελληνικός εθνικισμός...

Η νεκρή γενιά γονατίζει μπροστά στον προφήτη της...

Έχει χυθεί πολύ μελάνι για το τι ήταν ο Δεκέμβριος του 2008 κι έχουν ακουστεί ένα σωρό θεωρίες, ακόμα και- αλίμονο, στην Ελλάδα ζούμε- συνωμοσιολογικές. Μπορεί πολλές από αυτές, όπως για την αφύπνιση μιας γενιάς που έβλεπε από τότε την καταστροφή να έρχεται, να έχουν βάση. Ύστερα από εννέα δύσκολα χρόνια, ωστόσο, επιτρέψτε μου να θεωρώ πως αυτό που ξεσήκωσε τόσο κόσμο κι όχι μόνο νεολαίους ήταν το απολύτως πρωταρχικό, η αυθόρμητη δηλαδή αντίδραση κι αγανάκτηση απέναντι σε ένα τόσο άδικο συμβάν όπως η δολοφονία ενός 15χρονου από έναν υποτίθεται ενήλικα αστυνομικό...

Όσοι είχαν μια στοιχειώδη ποσότητα λογικής και συναισθήματος μέσα τους δεν μπήκαν καν στον κόπο να ρωτήσουν ποιος ήταν ο Αλέξανδρος Γρηγορόπουλος, αν ήταν κάποιος επαναστάτης με αιτία ή ένα πλουσιόπαιδο που είχε την πολυτέλεια να ερμηνεύει το ρόλο τού αντάρτη. Ας ήταν και το μεγαλύτερο κωλόπαιδο του πλανήτη. Αυτό δεν θα μπορούσε ποτέ να δικαιολογήσει στο μέσο δημοκράτη πολίτη το φόνο του, είτε ήταν από δόλο είτε από αμέλεια, από ένα όργανο της τάξης. Και είναι ακριβώς αυτή η αντίσταση στην αδικία που κάνει το Δεκέμβριο του 2008 τόσο ξεχωριστό κι όχι βεβαίως το πάρτι βίας που τον συνόδευσε...

Όλα τα παραπάνω απαντούν και στο "κάναμε τον Γρηγορόπουλο ήρωα", που ακούγεται όλο και πιο έντονα όσο περνούν τα χρόνια. Ας αναρωτηθούν εκείνοι που το εκστομίζουν γιατί η νεολαία δεν συγκινείται με άλλους νεκρούς ή ζωντανούς παρά με κάποιον που σκοτώθηκε πριν εννέα χρόνια δίχως να έχει αφήσει πίσω του κάποιο σπουδαίο βιογραφικό και σήμερα θα ήταν μόλις 24...

Ποιος ξέρει, ίσως και να αποτελεί σύμβολο μιας ολόκληρης χαμένης γενιάς που της έλαχε να ενηλικιωθεί πληρώνοντας τις αμαρτίες των γονέων και των παππούδων της. Σαν να σκοτώθηκε δηλαδή κι εκείνη με τον Αλέξανδρο πριν εννέα χρόνια δίχως να προλάβει τις χαρές τής ενήλικης ζωής...

Προφάσεις εν...απεργίαις

Η λούμπεν εργατική τάξη την έχει βρει μια χαρά: για οτιδήποτε κακό τής συμβαίνει, φταίνε είτε οι πολιτικοί είτε οι εργατοπατέρες. Γι' αυτό και ξενοιάζει και δεν αισθάνεται την ανάγκη να παλέψει για οτιδήποτε, αφού οι αποδιοπομπαίοι τράγοι είναι διαθέσιμοι κι απολύτως πιστευτό για το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο ότι εκείνοι φταίνε για όλα. Όχι, βεβαίως, ότι η συνομοταξία των κομματαρχών και των συνδικαλιστών είναι φτιαγμένη από τα υλικά που γίνονται τα όνειρα, αλλά κανένας μας δεν έχει το δικαίωμα να παραιτείται του ατομικού αγώνα με το σκεπτικό πως κάποιος άλλος θα αγωνιστεί για εμάς ή πως θα του ρίξουμε την ευθύνη γιατί δεν αγωνίστηκε για εμάς...

Για το δικαίωμα στην απεργία έχει χυθεί αίμα ανθρώπων που παράγουν τον πλούτο των άλλων και γι' αυτό είναι ταξικά ιερό. Δεν καταλαβαίνω, ωστόσο, γιατί χάνεται αν σε ένα πρωτοβάθμιο σωματείο η απόφαση για την κήρυξή της λαμβάνεται με την απόλυτη πλειοψηφία τού 50%+1. Έτσι δεν θα έπρεπε να λειτουργεί η δημοκρατία παντού ή, μήπως, είμαστε όλοι μας τόσο καλά βολεμένοι με το να αποφασίζουν άλλοι για εμάς ώστε να μην θέλουμε τίποτα να χαλάσει τη ζαχαρένια μας;...

Το νέο μέτρο εν δυνάμει, μάλιστα, θα μπορούσε ακόμα και να αναζωογονήσει το συνδικαλιστικό κίνημα από τη στιγμή κατά την οποία στην ουσία επιβάλλει τη συμμετοχή για τη λήψη απόφασης απεργίας. Κι αν οι εργαζόμενοι δεν τη θέλουν, τότε ας μην πραγματοποιείται μόνο και μόνο για να ισχυρίζονται οι εργατοπατέρες πως έβγαλαν το χαρτζιλίκι τους...

Στην Ελλάδα είμαστε εθισμένοι στην κουλτούρα τής διαμαρτυρίας για τη διαμαρτυρία, στην απεργία για την απεργία, στην επαναστατική γυμναστική δηλαδή. Σε αυτό το πλαίσιο, την επόμενη εβδομάδα η ΓΣΕΕ πραγματοποιεί την καθιερωμένη δεκεμβριάτικη γενική απεργία της. Και τι έγινε αν πραγματοποιηθεί μία ημέρα απεργίας και την επομένη επιστρέψουν όλοι "χαρούμενοι" κι "ευτυχισμένοι" στις δουλειές τους;...

Ο συμβολισμός έχει τη σημασία του για τις εθνικές επετείους, όχι όταν πρόκειται για τη διεκδίκηση ή για τη διατήρηση δικαιωμάτων. Το πρόβλημα, επομένως, δεν βρίσκεται στο πόσοι θα αποφασίζουν για μια απεργιακή κινητοποίηση, αλλά στο πώς αυτή θα έχει ουσία και δεν θα γίνεται μόνο για το θεαθήναι...

Τίποτα σημαντικό, ζουν μονάχα εν λευκώ...

Μια φορά κι έναν καιρό οι πνευματικοί άνθρωποι αυτοπροσδιορίζονταν και δεν ετεροπροσδιορίζονταν. Γίνονταν γνωστοί σε ένα στενότερο ή ευρύτερο κύκλο χάρη στο έργο τους, ενώ σπανίως έμπλεκαν σε κατινίστικους καβγάδες κι όταν το έκαναν, τουλάχιστον χρησιμοποιούσαν το πνευματώδες χιούμορ τους ώστε να διασκεδαστούν οι αρνητικές εντυπώσεις...

Φαντάζεστε, για παράδειγμα, τον Καζαντζάκη να έλεγε πως έχει πηδήξει τη μισή Αθήνα, τον Λουντέμη να αποκαλεί κάποια λαϊκή τραγουδίστρια χαζοβιόλα ή τον Καραγάτση να ισχυρίζεται σε δημόσιο επικριτή του πως γαμάει την μάνα του από τον κώλο κι εκείνη τραγουδά Πάριο; Δυστυχώς σήμερα η διανόηση που τα κυρίαρχα μίντια της δίνουν το μικρόφωνο διαθέτει την (μη) αισθητική ενός Τατσόπουλου ή ενός Χειμωνά...

Η Νατάσσα Μποφίλιου είναι μια ενδιαφέρουσα φωνή που έχει τραγουδήσει κάποια καλά τραγούδια και, τέλος πάντων, υπερβαίνει στον τομέα της τη γενική μετριότητα. Έχει το δικαίωμα να εκφράζεται δημοσίως όπως κι ο κάθε πολίτης και υποχρεούται να αποδέχεται την όποια κριτική...

Το αν η ΕΕ είναι μια δικτατορία κι αν χρειάζεται να βγούμε στο βουνό για να την πολεμήσουμε, συνιστούν ερωτήματα που δεν απαντιούνται με ένα απλό "ναι" ή "όχι" και πάντως δεν απαντιούνται με προσωπικούς χαρακτηρισμούς που αποκαλύπτουν το σεξισμό εκείνων που τους χρησιμοποιούν, όπως το τατσοπούλειο "χαζοβιόλα". Οι πνευματικοί άνθρωποι- τρομάρα τους- του ακραίου κέντρου είναι τόσο ρηχοί που ακόμα και το χιούμορ τους είναι πιο παγωμένο κι από τα ανέκδοτα του Στάθη Παναγιωτόπουλου στο "Ράδιο Αρβύλα"...

Ας υποθέσουμε πως ο μποφίλειος τροτσκισμός είναι ξεπερασμένος. Ποιο δρόμο μάς συμβουλεύουν να ακολουθήσουμε οι μεγαλοφυείς ινστρούκτορες του μεσαίου χώρου;

Το ανελέητο γλείψιμο σε όσους διαθέτουν τα κρατικά κονδύλια για τον πολιτισμό; Τις κλίκες που αλληλοβραβεύονται για να αισθάνονται σπουδαίες; Τα μηδενικά που αυτοδιαφημίζονται σαν να ήταν κολοσσοί; Τα ρητορικά ερωτήματα δεν έχουν τελειωμό για τους ψευτοδιανοούμενους της πλατείας Κολωνακίου, οι προβληματισμοί των οποίων αφορούν ελάχιστους γιατί υποπίπτουν στο θεμελιώδες αμάρτημα του ελιτισμού: μισεί πολύ το λαό για να τον βοηθήσει να ξεφύγει από τη λάσπη κι αγαπά πολύ την εξουσία για να μπορεί να σταθεί χρήσιμος στην κοινωνία...

Γιατί πρέπει να ανήκουμε στη Δύση κι όχι στην Ανατολή...

Δεν είναι κακό να βλέπουμε πού και πού τα θετικά μιας δύσκολης κατάστασης. Ζούμε σε μια εποχή κατά την οποία ένας παρανοϊκός δικτάτορας, όπως ο Κ. Γιονγκ Ουν, μπορεί να πατήσει ένα κουμπί και να προκαλέσει τον πυρηνικό όλεθρο που αποφεύχθηκε κατά τον Ψυχρό Πόλεμο. Και ύστερα λέμε πως οι ταινίες "Τζέιμς Μποντ" κινούνται εκτός πραγματικότητας! Από την άλλη, ωστόσο, είναι και μια ευκαιρία να αντιληφθούμε πόσο μάταιο είναι όλο αυτό το κυνήγι για περισσότερο χρήμα, δόξα κι εξουσία, το οποίο βεβαίως είναι μάταιο ανεξαρτήτως του τι θα πράξει ο Βορειοκορεάτης τύραννος, ο οποίος στο "mind game" με τις ΗΠΑ του Ντ. Τραμπ μπορεί να μην είναι ο πιο τρελός από τους δύο...

Ας τα έχουμε όλα αυτά υπόψη την ώρα που ετοιμαζόμαστε να υποδεχθούμε τον Ρ.Τ. Ερντογάν στο τέλος τής εβδομάδας που ξεκινά κι ας αναλογιστούμε έστω για λίγο τα δύο μέτρα και δύο σταθμά που χρησιμοποιούμε αναλόγως της εθνικότητας της παράνοιας την οποία βρίσκουμε μπροστά μας. Ο πρόεδρος της Τουρκίας, για παράδειγμα, δεν είναι περισσότερο αυταρχικός ή αντιδημοκρατικός στη συμπεριφορά του από τον ομόλογό του της Ρωσίας.

Μόνο που τον αντιμετωπίζουμε στη χώρα μας ως το απόλυτο κακό, ενώ τον Βλ. Πούτιν ως τον άνθρωπο που κάποια ημέρα- απροσδιόριστο το πότε- θα κατεβεί με τα στρατά και τα ρούβλια του από το Μόσκοβο για να μας σώσει από τους Οθωμανούς και τη Δύση. Κι ας έχασε τόσες ευκαιρίες για να το πράξει τα τελευταία οκτώ χρόνια που κινούμαστε επί ξυρού ακμής...

Στο εθνικό μας υποσυνείδητο όλα είναι κλεισμένα σε κουτάκια: οι Τούρκοι, οι Αλβανοί, οι Αμερικανοί και οι Γερμανοί είναι κακοί συλλήβδην ως κράτη και λαός, ενώ οι Ρώσοι και οι υπόλοιποι ορθόδοξοι είναι καλοί κι αδέρφια μας χωρίς καμία εξαίρεση. Μερικές φορές, μάλιστα, γινόμαστε λιγότερο ανάδελφοι και συμπεριλαμβάνουμε στους καλούς και τους Άραβες, ιδίως όταν όταν τα βάζουν με τους προαναφερθέντες κακούς...

Είμαστε μια χώρα που βρίσκεται στο μεταίχμιο πολιτισμών και πασχίζει να πείσει πρώτον από όλους τον εαυτό της πως είναι άξια συνεχίστρια του αρχαίου της κάλλους. Ο Κων. Καραμανλής, ωστόσο, είχε δίκιο, έστω κι αν αναφερόταν σε πολιτικούς συσχετισμούς που σήμερα δεν υπάρχουν: ανήκουμε στη Δύση ή, αν θέλετε, θα έπρεπε να ανήκουμε στη Δύση του Διαφωτισμού περισσότερο από όσο στην Ανατολή των δεισιδαιμονιών και της οπισθοδρόμησης. Κι αλίμονο αν ανήκαμε μόνο στους Έλληνες, όπως είχε πει ο Ανδρ. Παπανδρέου. Ο ελληνισμός θριάμβευσε χάρη στο κοσμοπολίτικο πνεύμα του, όχι όταν επέλεξε τον απομονωτισμό. Αν, άλλωστε, επιθυμούμε να λογιζόμαστε ως γνήσιοι απόγονοι των αρχαίων ημών προγόνων είμαστε υποχρεωμένοι να συνομολογήσουμε ότι το πνεύμα τους εκφράζεται πολύ καλύτερα από τις αρχές κι αξίες που διαμόρφωσαν τα σύγχρονα έθνη- κράτη και τις ομοσπονδιακές δομές τους παρά από τις ξεπερασμένες δοξασίες και θεσμούς, όπου αυτοί υπάρχουν, της Ανατολής...