Όταν κυνηγάς δόξα και χρήμα αποδέχεσαι να γυρίσεις πίσω με εξευτελισμό...

Ο Νίκος Καζαντζάκης διέθετε το ηθικό μεγαλείο να συγχωρεί ακόμα κι εκείνους που του συμπεριφέρονταν σαν να ήταν κάποιος συγγραφέας τής σειράς. Συγχώρησε κι αυτούς που έπαιρναν το καράβι για να πηγαίνουν στη Στοκχόλμη και να πιέζουν ώστε να μην λάβει ποτέ το Νόμπελ που τόσο δικαιούταν...

Από την άλλη, ο Γ. Σμαραγδής, ένας μετρίως μέτριος σκηνοθέτης το πολύ κι ευνοημένος από το σύστημα, απειλεί πως θα στείλει στη δικαιοσύνη κριτικούς που αποδόμησαν την ταινία του για τον Μεγάλο Κρητικό. Προσωπικώς δεν θεώρησα τo φιλμ του κακό, αλλά ο ίδιος φαίνεται πως κάνει ό,τι μπορεί για να αποδείξει ότι το δικό του πνεύμα σε σύγκριση με το αντίστοιχο του Καζαντζάκη απέχει όσο το Ηράκλειο από το Πεκίνο...

Το οποιοδήποτε έργο τέχνης όταν παραδίδεται στο κοινό δεν ανήκει πλέον στον δημιουργό του ή, τουλάχιστον, όχι σε μεγάλο βαθμό και δεν εννοώ την αυστηρή νομική έννοια της πνευματικής ιδιοκτησίας. Αν ο καλλιτέχνης το θέλει 100% δικό του, τότε μπορεί να το κρατήσει σπίτι του να το βλέπει, να το διαβάζει ή να το ακούει όποτε θέλει μόνος του ή παρέα με λίγους κι εκλεκτούς...

Από τη στιγμή που αποφασίζει να το κοινοποιήσει δεν είναι δυνατό να περιμένει μόνο την αποθέωση. Αναλαμβάνει και το ρίσκο να γίνει αντικείμενο λοιδορίας, τόσο το έργο του όσο κι ο ίδιος προσωπικώς, ασχέτως αν αυτοί που κατηγορούν ή σαρκάζουν έχουν δίκιο και σε ποιο βαθμό. Ο εξευτελισμός, άλλωστε, είναι το δίκαιο αντίτιμο για το κυνήγι τής δόξας και του χρήματος...

Δεν ανήκω στους υμνητές των κριτικών. Τείνω, μάλιστα, να πιστέψω το αξίωμα ότι αν ήταν καλοί σε αυτό που σχολιάζουν θα ήταν οι ίδιοι σκηνοθέτες, μουσικοί, ζωγράφοι ή συγγραφείς. Αρκετές φορές, μάλιστα, η κριτική τους γίνεται σε μια αυτοαναφορική γλώσσα για εσωτερική κατανάλωση στο όριο του πνευματικού αυνανισμού. Έχουν, όμως, κι αυτοί τη χρησιμότητά τους σε έναν κόσμο όπου κανένας μας δεν έχει το χρόνο να απολαμβάνει κάθε έκφραση του αγαπημένου του είδους τέχνης.

Γι' αυτό κι ο Γ. Σμαραγδής κι ο όποιος Σμαραγδής αντί να παριστάνει την παρεξηγημένη μεγαλοφυΐα ας φροντίζει τα έργα του να μην είναι ως επί το πλείστον καρτποσταλικές απομιμήσεις τής ζωής, αλλά βαθύτερα της επιφάνειας. Τότε δεν θα έχει καμία απολύτως ανάγκη των κριτικών για να τα προωθεί, αφού αυτά θα "μιλούν" από μόνα τους...



   

Να διοργανώσουμε συνέδριο και για την ταύτιση ναζισμού με καπιταλισμό...

Ο Φίλιπ Κερ γράφει σε ένα βιβλίο του πως γαλλική Ιστορία είναι η εκδοχή περασμένων γεγονότων για τα οποία οι Γάλλοι έχουν αποφασίσει να συμφωνήσουν. Αυτό, βεβαίως, δεν αφορά μόνο τους Γάλλους, αλλά και πολλούς ακόμα λαούς, συμπεριλαμβανομένου του ελληνικού, που είναι "καταδικασμένοι" να ξαναζήσουν συμφορές γιατί απλούστατα δεν κάθισαν ποτέ στα σοβαρά να συζητήσουν γι' αυτές που ήδη βίωσαν...

Σε αυτό το πλαίσιο είναι λογικό να ακμάζουν ο ιστορικός δογματισμός από τη μία πλευρά κι ο ιστορικός αναθεωρητισμός από την άλλη.Ο στόχος όλων, πάντως, είναι κοινός, ανεξαρτήτως της οπτικής γωνίας από την οποία αντικρίζουν τα πράγματα: η δικαίωση της δικής τους κοσμοαντίληψης είτε με την ηρωοποίηση της δικής τους θέσης είτε με τη δαιμονοποίηση της αντίθετης...

Η θεωρία τού κομμουνισμού με την αντίστοιχη του ναζισμού απέχουν τόσο όσο η Αθήνα από το Πεκίνο. Ο μεν πρώτος μιλά για κοινωνική δικαιοσύνη ανάμεσα σε ισότιμους πολίτες ο δε δεύτερος για φυλετική υπεροχή. Κατανοώ, επομένως, την αδυναμία των μουτζαχεντίν τού νεοφιλελευθερισμού να στηρίξουν με γερά επιχειρήματα την ιδεοληψία τους, η οποία τους οδηγεί στην ανάγκη απαξίωσης του ιδεολογικού αντιπάλου, αλίμονο όμως αν ασπαστούμε την θεωρία των δύο άκρων προκειμένου να αθωώσουμε εκείνους που θεωρούν πως οι κοινωνίες των ανθρώπων πρέπει να ορίζονται από το νόμο τής ζούγκλας με τον οποίο ο ισχυρότερος έχει το δικαίωμα να επιβληθεί στον πιο αδύναμο με κάθε τρόπο και μέσο...

Όσοι, συνεπώς, διοργανώνουν συνέδρια ταύτισης του ναζισμού με τον κομμουνισμό και οι θιασώτες τους θα πρόσφεραν καλύτερες υπηρεσίες στην ιστορική αλήθεια αν αντί για τον όρο "κομμουνισμός" μιλούσαν για σταλινισμό σε διάφορες εκδοχές του, τον οποίο κι ο γράφων δεν έχει θέμα να ταυτίσει με το ναζισμό. Όπως, άλλωστε, ο γράφων ταυτίζει με το ναζισμό κι εκείνες τις αποχρώσεις τού καπιταλισμού, όπως τις αποικιοκρατικές ή νεοαποικιοκρατικές, οι οποίες διαχωρίζουν τους ανθρώπους αναλόγως του χρώματος του δέρματός τους, της καταγωγής τους ή του ιδεολογικού ή σεξουαλικού προσανατολισμού τους. Η Νότια Αφρική τού απαρτχάιντ, για παράδειγμα, η Σαουδική Αραβία τού νόμου τής σαρία, η Βραζιλία της πραξικοπηματικώ τω τρόπω ανατροπής προέδρου ή ακόμα και οι ΗΠΑ της θανατικής ποινής και της εν ψυχρώ εκτέλεσης μαύρων από αστυνομικά όργανα δεν ήταν ή είναι κομμουνιστικές χώρες, έτσι δεν είναι;...

Δεν συγκαταλέγομαι σε εκείνους που μετριάζουν τα εγκλήματα του υπαρκτού σοσιαλισμού μιλώντας για τη μηδενική ανεργία στις χώρες όπου επικράτησε ή για το ότι όλοι είχαν μια στέγη κι ένα πιάτο φαγητό, τα οποία όντως ίσχυαν. Ακόμα κι αν το κλουβί που σε έχουν κλειδωμένο είναι χρυσό αυτό δεν κάνει τη ζωή μέσα σε αυτό πιο υποφερτή. Η καταπάτηση στοιχειωδών ατομικών, πολιτικών και κοινωνικών δικαιωμάτων μέσα σε ένα περιβάλλον αμοιβαίας καχυποψίας και φόβου κάτω από το μακρύ χέρι τού Κόμματος παραπέμπει σε ολοκληρωτισμό κι όχι σε αταξικές κοινωνίες όπου ο καθένας ανταμείβεται με βάση το μόχθο του...

Όσοι, ωστόσο, ταυτίζουν τη μαρξιστική θεωρία με τη φασιστική υποβαθμίζουν ακόμα και τα επιτεύγματα εντός τού καπιταλιστικού συστήματος, όπως το κοινωνικό κράτος δικαίου των πρώτων μεταπολεμικών δεκαετιών, τα οποία βεβαίως και δεν θα είχαν υπάρξει αν οι κατατρεγμένοι πολίτες στη Δύση δεν αλληθώριζαν με ελπίδα προς το Μόσκοβο. Ούτε πρέπει, εξάλλου, να λησμονούμε ποτέ πως αν η Σοβιετική Ένωση δεν θυσίαζε εκατομμύρια από τα παιδιά της στο Β' Παγκόσμιο Πόλεμο είναι αρκετά πιθανό ο Χίτλερ να μην είχε αυτοκτονήσει τον Απρίλιο του 1945, αλλά να κυβερνούσε τον κόσμο μέχρι τα βαθιά του γεράματα...