Ούτε κι άλλον Σημίτη ούτε κι άλλον Ανδρέα...

Ο λαϊκισμός εκφυλίζει την πολιτική σε ένα ανούσιο παιχνίδι εντυπώσεων ώστε το πόπολο να θαμπώνεται από τα λόγια κι όχι από τα έργα. Είναι γνωστό, άλλωστε, πως θέλουμε να ακούμε ό,τι μας βολεύει κι όχι ό,τι μας στενοχωρεί ή μας ξεβολεύει. Γι' αυτό κι ο λαϊκισμός θα μας συντροφεύει μάλλον για πάντα, όπως οι φόροι κι ο θάνατος...

Από την άλλη, ωστόσο, ένα αόρατο νήμα συνδέει τον θατσερισμό, τον σημιτισμό και τον μητσοτακισμό κι αυτό σχετίζεται με το μίσος για το λαό. Αυτές οι σχολές πολιτικής πρακτικής έβαλαν στη βιτρίνα τους τον εκσυγχρονισμό και τις μεταρρυθμίσεις όταν στην ουσία πουλούσαν και πωλούν εξυπηρετήσεις στην ολιγαρχία. Πώς, επομένως, να μην εκφωνεί ο Κ. Μητσοτάκης τον επικήδειο Σημίτη; Και οι δυο τους θα δικαιούνταν, εξάλλου, να εκφωνούσαν τον επικήδειο της Θάτσερ...

Ο Κ. Σημίτης ως φυσικό πρόσωπο είναι πλέον νεκρός. Η πολιτική του σχολή, ωστόσο, είναι ολοζώντανη, εξακολουθεί να παράγει πρωθυπουργούς και υπουργούς που υπηρετούν τους λίγους σε βάρος των πολλών. Για να γυρίσουν, όμως, τα εκατομμύρια των Ελλήνων που έχουν φύγει στο εξωτερικό δεν χρειαζόμαστε ούτε έναν νέο Σημίτη ούτε έναν νέο Ανδρ. Παπανδρέου. 

Ο ελιτισμός κι ο λαϊκισμός συνεχίζουν να καταστρέφουν τη χώρα, η οποία έχει ανάγκη από μία μέση οδό. Όχι, όμως, της δήθεν μετριοπάθειας και της σοβαροφάνειας αλλά ριζοσπαστική, προς την κατεύθυνση της άμεσης δημοκρατίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης. Τώρα περισσότερο από ποτέ άλλοτε τα τελευταία χρόνια... 

 

Μορφωμένοι, μεγαλοφυείς και...φασίστες

Επί 40 χρόνια κάποιοι εναλλάσσονταν στην εξουσία στο πλαίσιο της κοινοβουλευτικής ολιγαρχίας γιατί τους ψήφιζε η σχετική πλειοψηφία τού ελληνικού πληθυσμού-μορφωμένοι κι αμόρφωτοι, έξυπνοι και χαζοί, όμορφοι κι άσχημοι. Επί 40 χρόνια αυτό θεωρείτο απολύτως φυσιολογικό, όπως οι καύσωνες το καλοκαίρι και οι παγωνιές το χειμώνα. Όλα αυτά άλλαξαν, ωστόσο, το 2015, όταν η σχετική πλειοψηφία τού ελληνικού πληθυσμού διέπραξε το "ολέθριο σφάλμα" να ψηφίσει ΣΥΡΙΖΑ. Μέσα σε μια βραδιά  τα "τιμημένα νιάτα" και τα "περήφανα γηρατειά" μετατράπηκαν σε απαίδευτο κι αστοιχείωτο εχθρό λαό που δεν ξέρει τι του γίνεται και γι' αυτό επιλέγει επικίνδυνους λαϊκιστές. Κάτι παρόμοιο συμβαίνει στη Μεγάλη Βρετανία: όταν η σχετική πλειοψηφία διάλεγε πότε τους Συντηρητικούς και πότε τους Εργατικούς όλα κυλούσαν ρολόι. Ο ίδιος λαός έγινε αμόρφωτος κι απολίτιστος μόλις ψήφισε "Brexit"...

Ο οποιοσδήποτε λαός δεν προχωρά πάντα στις σοφότερες επιλογές ούτε θα καταλήξει στον παράδεισο μόνο και μόνο γιατί ανήκει στην εργατική τάξη. Ωστόσο, το εκπαιδευτικό του έλλειμμα και η απουσία ταξικής συνείδησης μέχρι πρόσφατα βόλευαν μια χαρά τις κυρίαρχες ελίτ, που σπουδάζουν στα πιο φημισμένα πανεπιστήμια και κατέχουν τα καλύτερα πόστα για να μπορούν να νομιμοποιούν τον ελιτισμό τους, που δεν είναι τίποτα άλλο παρά ο φασισμός τής μπουρζουαζίας. Μέσα στην απληστία τους, όμως, λησμόνησαν να υπολογίσουν πως και τα "ζώα" επαναστατούν όταν τους στερήσεις το νερό και την τροφή. Γι' αυτό και τώρα οι αυτοανακηρυγμένοι μορφωμένοι, ιδιοφυείς μεγαλοαστοί έρχονται αντιμέτωποι με την εξέγερση του λούμπεν προλεταριάτου, που μαγεύεται από τους λαϊκιστές και του ακροδεξιούς γιατί κάποιοι φρόντισαν πρώτα να το αποξενώσουν από την πραγματικότητα και τις ανάγκες της...

Το "Brexit" συνιστά μια καταστροφική επιλογή τόσο για την Ευρώπη όσο και για τη Μεγάλη Βρετανία. Αυτή, ωστόσο, έγινε από εκείνους που συμμετείχαν στο δημοψήφισμα, που δεν σνόμπαραν την αμεσοδημοκρατική αυτή διαδικασία ώστε στη συνέχεια από την απόσταση ασφαλείας που παρέχει η εξέδρα να ασκούν κριτική σε εκείνους που έπεσαν στην αρένα. Κι αυτό, φυσικά, δεν συμβαίνει μόνο στη Γηραιά Αλβιόνα, αλλά και στα μέρη μας. Έχω βαρεθεί, για παράδειγμα, να ακούω τη μουρμούρα για το χαμηλό ποσοστό συμμετοχής στις εκλογές τού Σεπτεμβρίου, στο οποίο αποδίδουν ορισμένοι την άνετη επικράτηση ΣΥΡΙΖΑ παρά το τρίτο μνημόνιο. Στο μυαλό τους δεν βρίσκει πουθενά χώρο η εκτίμηση πως πολλοί από αυτούς που απείχαν ναι μεν είχαν απογοητευτεί από το συμβιβασμό, αλλά δεν ήθελαν ούτε την παλινόρθωση της σαπισμένης αντιπολίτευσης ούτε τους δραχμιστές...

Έτσι κι αλλιώς η Ιστορία γράφεται από τους παρόντες, από αυτούς που αναλαμβάνουν την ευθύνη τής ψήφου τους και οι οποίοι κρίνονται και οι ίδιοι από αυτή. Μακάρι σε κάθε χώρα να συμφωνούσαν οι πάντες σε πέντε σοφούς, οι οποίοι θα κυβερνούσαν διά της αυθεντίας τους. Από τη στιγμή, ωστόσο, που αυτό δεν μπορεί να συμβεί, αν μη τι άλλο γιατί και η σοφία είναι πολύ σχετική έννοια, είναι προτιμότερο να επικεντρώσουμε την προσπάθεια στη δημιουργία πολιτών κι όχι πελατών, προκειμένου να απολέσουν η ελίτ και τα παπαγαλάκια της και το τελευταίο τους επιχείρημα σε βάρος τής δημοκρατίας, το οποίο μασκαρεύουν με το σνομπισμό τους...


 


  

Βδελύσσομαι αυτούς που βδελύσσονται το λαό και δεν τον βοηθούν να αναστηθεί...

Ξέρετε γιατί είναι πολύ δύσκολο να νικηθεί ο λαϊκισμός σε αυτήν τη χώρα; Γιατί ως διαπρύσιοι πολέμιοί του στη δημόσια σφαίρα εμφανίζονται οι εκπρόσωποι της άλλης όψης τού ίδιου νομίσματος, δηλαδή οι ελιτιστές. Τις τελευταίες ημέρες, άλλωστε, μας δόθηκαν χαρακτηριστικά τέτοια παραδείγματα, όπως το πόνημα του Δ. Δημητριάδη στη lifo, στο οποίο μας ανακοίνωνε πως ανήκει σε ένα λαό που βδελύσσεται, ή η ανάρτηση της πρώην βουλευτίνας τού Ποταμιού, Χρ. Ταχιάου η οποία κλαιγόταν πως δεν μπορούσε να ζήσει με τα "μόλις" 5.500 ευρώ καθαρά της βουλευτικής της αποζημίωσης και για το ότι δεν είχε χρόνο να πλένει τα ρούχα της κι έτσι αναγκαζόταν να αγοράζει συνεχώς καινούρια...

Υπάρχει, βεβαίως, κι ένα ολόκληρο κόμμα, το Ποτάμι, που βδελύσσεται τον ελληνικό λαό, τον οποίο κατηγορεί σε κάθε ευκαιρία πως δεν είναι αρκετά ώριμος για να κατανοήσει τα υψηλά νοήματα ενός "γίγαντα της σκέψης" όπως ο Στ. Θεοδωράκης. Κοινή συνισταμένη όλων τους; Η αδυναμία τους να αντιληφθούν ότι κι αν ακόμα το πόπολο είναι για πέταμα εκείνοι δεν αποτελούν κάτι το ξεχωριστό το οποίο πρέπει να διαφυλαχθεί πάση θυσία...

Οι ελιτιστές αδυνατούν, επίσης, να κατανοήσουν πως αν οι μάζες δεν άγονταν και δεν φέρονταν, πως αν, αντιθέτως, αποτελούνταν από ταξικώς συνειδητοποιημένους πολίτες με κοινωνική συνείδηση, οι ίδιοι θα ήταν ακόμα πιο απομονωμένοι από όσο είναι σήμερα. Αν, εξάλλου, ήθελαν να είναι παραγωγικότεροι του σνομπισμού θα επιχειρούσαν τουλάχιστον να αφυπνίσουν όσους γίνεται περισσότερο. Αυτός που βλέπει κάποιον πεσμένο στη λάσπη και το μόνο που κάνει είναι να τον κοροϊδεύει και να μην του δίνει το χέρι του να σηκωθεί δεν έχει, στην ουσία, καμιά διαφορά από τον βρομιάρη...

Η κρατικοδίαιτη πνευματική και κομματική ελίτ, η οποία αναπαράγει τον αυτισμό της ως υψηλή μορφή τέχνης και διανόησης, είναι τόσο άχρηστη όσο κι ένα φιλοσοφικό δοκίμιο σε κάποιον που δεν ξέρει καν να διαβάζει. Τί έκανε στη ζωή του ο κάθε Δ. Δημητριάδης για να μην ανήκει σε ένα λαό που βδελύσσεται; Πόσο βοήθησε η Χρ. Ταχιάου τον μέσο εργαζόμενο (πόσω μάλλον τον μέσο άνεργο) να βγάζει το μήνα τα απαραίτητα για να ζει αξιοπρεπώς; Με λίγα λόγια, ποιά ηθική νομιμοποίηση διαθέτουν εκείνοι που μας κουνούν το δάχτυλο και μας ζητούν, έστω εμμέσως, να υποκλιθούμε στο μεγαλείο τους όταν αυτό δεν υπάρχει πουθενά αλλού παρά μόνο στο φαντασιακό τους;...

Το λούμπεν προλεταριάτο ζει και βασιλεύει στην Ελλάδα. Αν δεν συνέβαινε, άλλωστε, κάτι τέτοιο τύποι όπως ο Δ. Δημητριάδης και η Χρ. Ταχιάου δεν θα έβρισκαν πρόσφορο έδαφος ώστε να κοινωνούν τις ιδεοληψίες τους. Επαναλαμβάνω μια ερώτηση που θέτω πέντε χρόνια τώρα: Πού βρίσκονται οι διανοούμενοι αυτής της χώρας να μας οδηγήσουν με τα έργα, τα λόγια και τις πράξεις τους σε νέες ατραπούς; Εχω κουραστεί να διαβάζω βαθυστόχαστες αναλύσεις επί αναλύσεων σε βάρος τού "εχθρού λαού", των φτωχοδιαβόλων, του απαίδευτου κοσμάκη που υποτάσσεται στις ψεύτικες υποσχέσεις των πολιτικών ή στα ψίχουλα που του πετούν από το μπαλκόνι. Σε μια περίοδο κρίσης, όμως, η τέχνη θα έπρεπε να ανθεί, όπως συνέβη για παράδειγμα προηγούμενες δεκαετίες...

Πού είναι, ωστόσο, τα αριστουργήματα στη λογοτεχνία, στη μουσική, στη ζωγραφική, στον κινηματογράφο των οποίων οι δημιουργοί θα είχαν κάθε δικαίωμα να ψέγουν το λαουτζίκο για την αδράνειά του; Στα καφέ τού Κολωνακίου, στις κοσμικές δεξιώσεις και στο ακατάσχετο γλείψιμο των πλούσιων και ισχυρών δεν παράγεται καλλιτεχνική αιωνιότητα παρά μόνο ανακυκλώνεται ένας κουλτουριάρικος αυνανισμός, που μπορεί να συντηρεί μια τρυφηλή ντόλτσε βίτα των φορέων του αλλά πόρρω απέχει από το να χαρακτηριστεί δημιουργική διαδικασία. Και κάπου εκεί, ανάμεσα στο λαϊκισμό και στον ελιτισμό, η Ψωροκώσταινα χάνει μια ιστορική ευκαιρία να λάμψει ξανά ως μήτρα πολιτισμού...   

 

"Οι θεατές αγαπούν τις παραστάσεις που δεν τους σνομπάρουν"...

Η ισορροπία ανάμεσα στο λαϊκισμό και στον ελιτισμό είναι πολύ λεπτή και ιδίως στην Ελλάδα δύσκολα επιτυγχάνεται. Από τη μία υπάρχουν εκείνοι που λένε στο λαό ό,τι θέλει να ακούσει, ανεξαρτήτως αν είναι υλοποιήσιμο ή αν η εξυπηρέτηση μιας ομάδας συμφερόντων θίγει το κοινωνικό σύνολο. Από την άλλη πλευρά του ποταμιού βρίσκονται εκείνοι που θεωρούν πως ξέρουν καλύτερα από το πόπολο ποιό είναι το καλό του κι όταν αυτή τους η αντίληψη δεν βρίσκει ανταπόκριση στην κάλπη τότε δεν ευθύνονται οι ίδιοι αλλά αυτοί που δεν τους κατάλαβαν. Ο ηθοποιός Στέλιος Μάινας χρησιμοποίησε για το θέατρο μια φράση που βρίσκει απήχηση και στην πολιτική: "οι θεατές αγαπούν τις παραστάσεις που δεν τους σνομπάρουν"...

Αν οι πολιτικοί δεν δύνανται να συλλαμβάνουν τις πραγματικές ανάγκες των πολιτών, παρά μόνο να προβαίνουν σε ασκήσεις επί χάρτου γύρω από αυτιστικές ιδέες που αφορούν αποκλειστικώς μια δράκα ανθρώπων, τότε είναι προτιμότερο να ασχοληθούν με κάτι άλλο και, πάντως, όχι με τα κοινά. Είναι πολύ εύκολο να είσαι απλοϊκός ή περίπλοκος. Αντιθέτως, είναι πολύ δύσκολο να είσαι απλός ώστε και να δίνεις πρακτικές λύσεις στα προβλήματα αλλά και να γίνεσαι κατανοητός από αυτούς στους οποίους απευθύνεσαι...

Στην ελληνική πολιτική ζωή υπάρχει ένα κόμμα που συνοψίζει όλη την παραπάνω πρακτική, το Ποτάμι. Δεν θα σταθώ στην κριτική που δέχεται πως εξυπηρετεί συγκεκριμένα επιχειρηματικά συμφέροντα, η οποία μόνο άδικη δεν είναι. Αν διαβάσετε, ωστόσο, δημόσιες και μη τοποθετήσεις βουλευτών και στελεχών του θα διαπιστώσετε, επίσης, ότι η "αυτοκριτική" τους περιορίζεται ουσιαστικώς στο ότι πρέπει να αλλάξουμε λαό, να βρούμε δηλαδή στη θέση του κάποιον που να κατανοεί τα υψηλά νοήματα ενός Στ. Θεοδωράκη, μιας Αντ. Λυμπεράκη, ενός Π. Τατσόπουλου ή ενός Γρ. Ψαριανού...

Δεν θέλω να στενοχωρήσω ακόμα περισσότερο τους προαναφερθέντες, αλλά αν ο ελληνικός λαός γίνει κάποιος άλλος, αν αποκτήσει για παράδειγμα ταξική συνείδηση κι αρχίσει να ψηφίζει με βάση το συλλογικό κι όχι το ατομικό συμφέρον, τότε θα γίνει ακόμα δυσκολότερο για ένα νεοφιλελεύθερο κόμμα όπως το Ποτάμι, η ιδεολογική αναφορά τού οποίου περιορίζεται στην προστασία των ελίτ, να αδράξει ψήφους. Αυτόν τον οποίο στην ουσία επιθυμούν στη Σεβαστουπόλεως είναι τον "παλιό, καλό" λαό που παρακολουθούσε τα δελτία τού MEGA σαν να ήταν οι δέκα εντολές τού Μωυσή. Μόνο που αυτές οι εποχές έχουν παρέλθει ανεπιστρεπτί...

Είμαι ένας άνθρωπος με μέση μόρφωση και μέση ευφυΐα. Ενδεχομένως αυτό να αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα στο να αντιλαμβάνομαι άμεσα και στην ολότητά τους τις βαθιές ιδέες που κρύβονται πίσω από αργόσυρτες, κουλτουριάρικες ταινίες στις οποίες δεν συμβαίνει τίποτα, από βιβλία που χρειάζεσαι λεξικό για να καταλαβαίνεις τις φράσεις τους, από στίχους συναποτελούμενους από λέξεις άσχετες η μία με την άλλη ή από πολιτικούς που χρησιμοποιούν ένα δήθεν εναλλακτικό λόγο για να κρύβουν πως δεν έχουν κάτι καινούριο να κομίσουν στο δημόσιο βίο...

Υπάρχει, ωστόσο, μια βασική προϋπόθεση για να αλλάξει αυτός ο κόσμος κι αυτός δεν είναι άλλος από το να μιλήσεις στη γλώσσα του, να κατεβείς ο ίδιος στο επίπεδό του ώστε στη συνέχεια να τον κουβαλήσεις στον ώμο σου και να ανεβείτε μαζί προς τα πάνω. Το να δείχνεις με το δάχτυλο αυτόν που είναι πεσμένος στο πηγάδι και να του λες πως δεν θα γίνει ποτέ τόσο καταπληκτικός όσο εσύ δεν υπηρετεί κάτι παραπάνω από την αυταρέσκεια, το ναρκισσισμό κι έναν υπολανθάνοντα κομπλεξισμό. Οσο, επομένως, η πολιτική στην Ελλάδα παραμένει ως επί το πλείστον ένας διαγκωνισμός ανάμεσα σε λαϊκιστές κι ελιτιστές μην περιμένετε να δούμε άσπρη ημέρα...