Δημοκράτορες δίχως στέμμα...

Μπορεί να ευθύνεται ο Π. Ντε Γκρες για τα πολιτικά κι όχι μόνο αμαρτήματα των προγόνων του; Σε καμία περίπτωση, όποιο κριτήριο κι αν λάβουμε υπόψη, τη νομιμότητα δηλαδή και την ηθική. Κι αν μεγάλωσε και ζει στα πλούτη, κάποια από τα οποία ανήκουν στον ελληνικό λαό, δεν έχω γνωρίσει πολλούς ανθρώπους που τα έχουν απαρνηθεί για να ζήσουν με τρεις κι εξήντα... 

Αν, όμως, ο Γλύξμπουργκ- για να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους- επιθυμεί να πολιτευτεί θα όφειλε ο ίδιος να επιστρέψει στο ελληνικό Δημόσιο μέρος τής περιουσίας που διαχειρίζεται. Μόνο τότε θα μπορέσουμε να μιλήσουμε μαζί του και πολιτικά...

Όπως κι αν έχει, η κοινοβουλευτική μας δημοκρατία πράγματι κινδυνεύει αλλά όχι γιατί ο γιος τού νεκρού έκπτωτου βασιλιά έχει αντιληφθεί τον πολιτικό μας χυλό και θέλει να αναμειχθεί κι εκείνος σε αυτόν. Κινδυνεύει κυρίως από τους δημοκράτορες που την έχουν ευτελίσει σε ένα θέατρο μικροκομματικών σκιών που παράγουν κουτσομπολιό αντί για πολιτική, τοξικότητα στη θέση τής αναζήτησης πεδίων σύγκλισης, μικρομεγαλισμούς κι όχι συνθέσεις. Και με αυτόν τον τρόπο μπορεί αύριο μεθαύριο να δούμε τον Κ. Μητσοτάκη να κυβερνά όχι μόνο με τον Αδ. Γεωργιάδη, τον Θ. Πλεύρη και τον Μ. Βορίδη αλλά και με τον Κ. Βελόπουλο και την Αφρ. Λατινοπούλου...

Έτσι κι αλλιώς, στην εποχή τής τεχνητής νοημοσύνης δεν είναι ξεπερασμένη μόνο η βασιλεία αλλά και η κοινοβουλευτική δημοκρατία. Είναι αδιανόητο να ψηφίζουμε μαζικά και ηλεκτρονικά μόνο για το ποιο τραγούδι θα στείλουμε στη Eurovision κι όχι και για τα ζητήματα της καθημερινότητάς μας. Σε ένα πολιτικό τοπίο, άλλωστε, όπου οι ηγέτες είναι ηγετίσκοι είναι προτιμότερο τα λάθη να τα διαπράττει ο λαός κι όχι οι δημαγωγοί...

Το AI δεν μπορεί ακόμα να κρύβει την ανεπάρκεια...

Η τεχνητή νοημοσύνη είναι ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο, το οποίο, πέρα από τη διευκόλυνση που μας παρέχει στους τομείς εργασίας μας, προσθέτει στις γνώσεις μας, εξειδικευμένες κι εγκυκλοπαιδικές. Δεν μπορεί, όμως, να υποκαταστήσει ούτε την άγνοιά μας ούτε την ανεπάρκειά μας εκεί που αυτές υπάρχουν. Κι αυτό φαίνεται, όσο κι αν προσπαθούμε να καλλωπίσουμε τα ελλείμματά μας πίσω από ξύλινα καλολογικά σχήματα...

Δεν θα αργήσει η ημέρα που το AI θα αντικαταστήσει τον άνθρωπο. Κι αυτό δεν είναι απαραιτήτως κακό αν λάβουμε υπόψη πως ύστερα από χιλιάδες χρόνια εξέλιξης ακόμα σκοτώνουμε ο ένας τον άλλο, κυριολεκτικώς και μεταφορικώς. Μέχρι να συμβεί, όμως, αυτό ο ανθρώπινος πολιτικός λόγος που δίνει απαντήσεις στα καθημερινά ζητήματα δεν υποκαθίσταται εύκολα από θεωρητικούρες που μπορούν να δικαιολογούν και τα αδικαιολόγητα αφού δεν εμπεριέχουν ουσία. 

Στο μπλέντερ, άλλωστε, της τεχνητής νοημοσύνης και η μεγαλύτερη κοινοτοπία αποκτά χαρακτηριστικά υπέρτατης αλήθειας. Κι ας μην είναι τίποτα παραπάνω από φύκια για μεταξωτές κορδέλες...

Όπως κι αν έχει, η τεχνητή νοημοσύνη στοιχίζει λιγότερο: δεν χρειάζεσαι, για παράδειγμα, ανθρώπους για να σου κάνουν αναρτήσεις, να σου γράφουν λόγους και προγράμματα, να δίνουν γραμμή. Κι όσο για τα like, ας είναι καλά τα μποτ από τη Σουαζιλάνδη και την Ακτή Ελεφαντοστού... 

Όσο, όμως, κι αν απέχεις από τα γήινα για τους δικούς σου λόγους, έρχεται κάποια στιγμή που η σύγκρουση με την πραγματικότητα είναι πλαγιομετωπική. Και τότε δεν σε σώζουν ούτε τα καλοπληρωμένα τρολ ούτε οι τυφλοί οπαδοί τους οποίους "αναγκάζεις" τη μία ημέρα να υπερασπίζονται με πάθος ένα πράγμα και την επομένη το ακριβώς αντίθετό του... 

    

Φασιστάκια δεξιά, κεντρώα κι αριστερά...

"Έχω συγκλονιστεί από το ηθικό μεγαλείο τού Μπελογιάννη. Το θεωρώ ανώτερο κι από των πρώτων χριστιανών, γιατί ο Μπελογιάννης δεν πιστεύει ότι υπάρχει μέλλουσα ζωή", έγραφε σε επιστολή του προς τον βασιλιά Παύλο ο αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος, Σπυρίδων Βλάχος, ζητώντας του να μην γίνει η εκτέλεση. Σε αυτή τη φράση συμπυκνώνεται ο ηρωισμός κάθε ανθρώπου που είναι πρόθυμος να θυσιάσει ακόμα και τη ζωή του για μια ιδέα η οποία θεωρεί πως τον υπερβαίνει... 

Κι αν ο κομμουνισμός δεν στάθηκε αντάξιος της γενναιότητας των μαχητών του, αυτό διόλου δεν μικραίνει τη θυσία τού Μπελογιάννη ή των 200 της Καισαριανής. Σε έναν κόσμο όπου όλοι, έτσι κι αλλιώς, θα πεθάνουμε το να διαλέγουμε την ώρα τού θανάτου μας εμπεριέχει από μόνο του ένα διαολόστελμα στον χάροντα...

Αν μη τι άλλο, οι φωτογραφίες που έγιναν γνωστές ύστερα από δεκαετίες από το Σκοπευτήριο της Καισαριανής μας αναγκάζουν όλους να αναμετρηθούμε με το μπόι μας, ιδίως όσους αυτοπαρουσιαζόμαστε ως Αριστεροί, και οι συγκρίσεις μάλλον μας φέρνουν απολογούμενους. Δυσκολεύομαι να φανταστώ πολλούς από όσους κρατάμε τα λάβαρα της ιδεολογικής καθαρότητας πρόθυμους να στηθούμε μπροστά από ένα εκτελεστικό απόσπασμα για να τα υπερασπιστούμε κι όχι μόνο πάνω από ένα πληκτρολόγιο... 

Στις ημέρες μας, άλλωστε, ο φασισμός παίρνει πολλές μορφές και, δυστυχώς, αρκετοί δεν έχουμε αποφύγει τούτο το αμάρτημα απαγορεύοντας, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, ακόμα και τη διατύπωση της διαφορετικής άποψης. Έχει γεμίσει ο τόπος φασιστάκια, δεξιά, κεντρώα κι αριστερά...

Οι 200 της Καισαριανής μπορεί να θεωρηθούν και τυχεροί γιατί δεν πρόλαβαν να δουν την τραγική διάψευση των ονείρων τους. Δεν είδαν, για παράδειγμα, τις προσδοκίες τους για μια αταξική κοινωνία όπου κανένας άνθρωπος δεν θα πέφτει θύμα εκμετάλλευσης να συνθλίβεται κάτω από τις ερπύστριες στο Ανατολικό Βερολίνο, στη Βουδαπέστη ή στην Πράγα... 

Έτσι κι αλλιώς τα σύνορα που χωρίζουν τα όνειρα από τις ψευδαισθήσεις δεν είναι ευδιάκριτα κι όλοι μας τα έχουμε περάσει κάποια στιγμή ή αρκετές φορές. Ακόμα κι όσοι ανάμεσά μας πιστεύουν, μάλλον αυτάρεσκα, ότι κινούνται πάντοτε και πάντα στη σωστή πλευρά τής Ιστορίας... 

   

 

Να μπουν θητείες ανάμεσα στους θνητούς και στη διαφθορά...

Όταν ο Γ. Παναγόπουλος ξεκινούσε τη συνδικαλιστική του καριέρα μπορεί να ήταν ο πιο έντιμος άνθρωπος του κόσμου. Το ίδιο, για παράδειγμα, και η Μ. Στρατινάκη όταν έγινε για πρώτη φορά γενική γραμματέας τού υπουργείου Εργασίας το 2011. 

Όταν είσαι, όμως, αρχισυνδικαλιστής για 20 χρόνια ή γενικός γραμματέας υπουργείου για πάνω από δέκα (με διάλειμμα επί ΣΥΡΙΖΑ) είναι πολύ δύσκολο να μην έχεις διαμορφώσει γύρω από τον εαυτό σου ένα καθεστώς ασυδοσίας που είναι δυνατό να φτάσει ως και τη διαφθορά. Είναι ανθρώπινο να βάλεις, έστω και για λίγο, το δάχτυλό σου στο βάζο με το μέλι όταν μπορείς να το ανοιγοκλείνεις επί χρόνια και χωρίς κάποιος να είναι σε θέση να σε ελέγχει...

Και το τελευταίο σκάνδαλο μας υπενθυμίζει πως ΝΔ και ΠΑΣΟΚ ήδη συγκυβερνούν στην πραγματικότητα, γι' αυτό άλλωστε και το πάλαι ποτέ Κίνημα δεν σηκώνει κεφάλι. Αντιμετωπίζει κι αυτό πρόβλημα κυβερνητικής φθοράς. Έφτασε, μάλιστα, να συναινέσει στην άρση τής ασυλίας Πολάκη γιατί κατέθεσε σε δίκη υπέρ τού δημοσίου συμφέροντος. 

Καταδεικνύει, ωστόσο, και την αναγκαιότητα, με αφορμή και τη Συνταγματική Αναθεώρηση, να τεθούν συγκεκριμένες θητείες σε όσους ασκούν δημόσια εξουσία. Από τον αρχισυνδικαλιστή και τους γενικούς γραμματείς υπουργείων ως τους βουλευτές, τους υπουργούς και τον ίδιο τον πρωθυπουργό. Είναι στοιχειώδης όρος διαφύλαξης της ηθικής ακεραιότητας των θεσμών. Όποιος θέλει να συνεχίσει να προσφέρει στο δημόσιο βίο μπορεί να το κάνει κι αμισθί και χωρίς καρέκλα...

Πολύ δύσκολα, όμως, θα τεθούν αυτά τα όρια και η ευθύνη είναι διακομματική. Κάποιες από αυτές τις θητείες, άλλωστε, είναι καταστατικοποιημένες σε κάποια κόμματα αλλά έχουν εφαρμοστεί στην πράξη όσο κι ο σοσιαλισμός. Και σε αυτή τη Βουλή, εξάλλου, βρίσκουμε ουκ ολίγους εθνικούς αντιπροσώπους που αν τυχόν δεν επανεκλεγούν θα αντιμετωπίσουν σοβαρό ζήτημα επιστροφής στον πρότερο επαγγελματικό τους βίο. 

Όταν είσαι 20 χρόνια βουλευτής, για παράδειγμα, και να ήξερες κάποια πράγματα πριν, τα έχεις ήδη ξεχάσει. Προφανώς κι αυτό δεν είναι πρόβλημα της κοινωνικής πλειονότητας, απλώς εξηγώ γιατί δεν θα δείτε μάλλον ποτέ τη συνταγματοποίηση των θητειών...

 

Στην κηδεία του καλού δημοσιογράφου πηγαίνει μόνο ο παπάς...

Λένε πως στην κηδεία τού καλού δημοσιογράφου πηγαίνει μόνο ο παπάς. Εύχομαι από καρδιάς στον φίλο και συνάδελφο Χρήστο Αβραμίδη να το διαπιστώσουμε ύστερα από πολλά πολλά χρόνια. Αυτό, όμως, που διαπιστώνουμε με πολύ μεγάλη ευκολία σήμερα είναι τη δυσανεξία τής οποιασδήποτε εξουσίας στην οποιαδήποτε κριτική, Φυσικά και δεν είναι τωρινό γέννημα, μόνο που η εξουσία στην Ελλάδα έχει αποθρασυνθεί γιατί της δώσαμε και οι δημοσιογράφοι την ευκαιρία να το παρακάνει με την παθητικότητά μας απέναντί της. Στην καλύτερη περίπτωση...

Είναι, συνεπώς, μεγάλη και η δική μας ευθύνη για τα κύμβαλα αλαλάζοντα που ταλαιπωρούν το δημόσιο βίο τής χώρας. Αντί να τους συμπεριφερόμαστε με τον ίδιο σεβασμό που συμπεριφέρεται ένας σκύλος σε μια κολόνα είτε τα λιβανίζουμε είτε τα χαϊδεύουμε είτε εθελοτυφλούμε μπροστά στις πομπές τους. Και κάπως έτσι γιγαντώνουμε το ναρκισσισμό πολιτικών απατεώνων που τους πιστεύουν μόνο όσοι δεν τους ξέρουν...

"Γιατί δεν παρεμβαίνει η ΕΣΗΕΑ σε περιπτώσεις μπούλινγκ, όπως αυτή σε βάρος τού Χρήστου Αβραμίδη", διαβάζω από κάποιους, οι οποίοι πολύ καλά κάνουν και ρωτάνε. Και οι πρόσφατες αποκαλύψεις, ωστόσο, για τον αρχισυνδικαλιστή Παναγόπουλο επιβεβαιώνουν ότι αλίμονο αν οποιοσδήποτε εργαζόμενος περίμενε από τους συνδικαλιστές του να τον προστατεύσουν. Θα ήταν λογικό αλλά όσοι έχουμε ζήσει στους εργασιακούς μας χώρους τη δράση εργατοπατέρων που στα ξένα μαγαζιά κάνουν τους καμπόσους αλλά στα δικά τους τις αρσακειάδες καταλαβαίνουμε ότι περιγράφουμε μια ουτοπία. Αντιθέτως, η δυστοπία είναι και δικό μας δημιούργημα...  

Ο προοδευτικός μας φασισμός...

Αν γινόταν μια δημοσκόπηση στην Ελλάδα με το ερώτημα "είστε φασίστας" πολύ δύσκολα η καταφατική απάντηση θα συγκέντρωνε διψήφιο ποσοστό. Όπως, άλλωστε, κι ένα γκάλοπ με την ερώτηση "είστε ρατσιστής". 

Ο ορισμός, άλλωστε, που δίνει ο καθένας μας στο φασισμό και στο ρατσισμό μάλλον διαφέρει και σίγουρα μας αθωώνει από οποιοδήποτε πειρασμό μπορεί να έχουμε αισθανθεί να υποκύψουμε σε αυτές τις δύο ιδεοληψίες, οι οποίες μάλιστα στις πολύ ακραίες μορφές τους έχουν αφήσει και πολύ αίμα πίσω τους. Φοβάμαι, ωστόσο, πως κι ανάμεσα στους βαυκαλιζόμενους τους προοδευτικούς κυκλοφορεί ο ιός τού φασισμού και, μάλιστα, σε αυξημένες δόσεις. Μια ματιά στο τι γράφεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι ενδεικτικότατη...

Για παράδειγμα, ουκ ολίγοι "απαγορεύουν" να γράφεις στις δικές σου σελίδες το οτιδήποτε είναι αρνητικό για το πολιτικό κόμμα ή το πολιτικό πρόσωπο που υποστηρίζεις. Δεν σου δίνουν το δικαίωμα ούτε καν να εξηγείς τους λόγους για τους οποίους δεν τους υποστηρίζεις. Αν τα λόγια σου είναι θετικά σού επιτρέπουν να γράφεις σεντόνια ολόκληρα, αν όχι και ήσουν μέλος του σου παραχωρούν τη δυνατότητα να αποχωρήσεις σιωπηλά. Μέχρι εκεί αντέχουν τη δημοκρατία...

Φυσικά υπάρχουν και οι μεταμφιεσμένοι όλο το χρόνο κι όχι μόνο στις Απόκριες φασίζοντες που σου επιτρέπουν να γράφεις στις σελίδες σου για όποιο θέμα θέλεις εσύ, όπως άλλωστε κάνουν και οι ίδιοι στις δικές τους, και για όσο θες. Αυτοί είναι οι πιο γενναιόδωροι. Θα σου υποδείξουν "απλώς" να γράφεις αλήθειες. Τις δικές τους αλήθειες βεβαίως οι οποίες αν δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα αλλά στις φαντασιώσεις τους για την πραγματικότητα τόσο το χειρότερο για τις αλήθειες...

Δεν βγάζω την ουρά μου απέξω. Είμαι σίγουρος ότι έχω υποκύψει κι εγώ στο μικρόβιο του φασισμού. Δεν είναι πάντοτε εύκολο να βγαίνουμε από τον εαυτό μας και να παρατηρούμε τις καταστάσεις με το μάτι ενός αντικειμενικού σχολιαστή, ιδίως όταν έχουμε βρεθεί πολύ κοντά στο επίκεντρο. Γι' αυτό θα συνεχίσω να προσπαθώ να κατανοώ το φασισμό από όπου κι αν προέρχεται. Για να είμαι σε θέση να τον τσακίζω σε κάθε ευκαιρία που μου δίνεται... 

  

Στο Λονδίνο θα ήταν σκάνδαλο...

Όταν έκανα το μεταπτυχιακό μου στο Κάρντιφ οι φοιτητές δημοσιογραφίας συστεγαζόμασταν με τους φοιτητές που σπούδαζαν δημόσιες σχέσεις (PR). Στη Μεγάλη Βρετανία των αρχών, τουλάχιστον, του 21ου αιώνα ήταν κοινή παραδοχή ότι τα επαγγέλματα του δημοσιογράφου και του δημοσιοσχεσίτη ναι μεν έχουν συνάφεια αλλά την ίδια που έχουν οι δύο απέναντι όχθες ενός ποταμού. Στην Ελλάδα (και) του 2026 τα όρια είναι τόσο αδιευκρίνιστα που πολλές φορές μοιάζει να μην υφίστανται καν...  

Η εμπλοκή τού δημοσιογράφου Γ. Κακούση στην υπόθεση Παναγόπουλου φέρνει στην επικαιρότητα μια κρυφή- φανερή πληγή τού δημοσιογραφικού επαγγέλματος. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, για παράδειγμα, θα ήταν αδύνατο παρουσιαστής τού BBC να κάνει παραλλήλως τις δημόσιες σχέσεις και του αρχισυνδικαλιστή τής χώρας. Θα ήταν σκάνδαλο μεγατόνων. 

Σε αυτή τη γωνιά τής Βαλκανικής όχι μόνο πέρασε στο ντούκου αλλά κι αρκετοί το παρουσίασαν ως κάτι το φυσιολογικό. Ας μην ξεχνάμε, άλλωστε, πόσοι δημοσιογράφοι μεταπήδησαν στην πολιτική και στη συνέχεια- κάποιοι, μάλιστα, σχεδόν αμέσως- επέστρεψαν στη δημοσιογραφία σαν να είχαν λείψει απλώς για ένα επαγγελματικό ταξίδι κι όχι σαν να είχαν κάνει αλλαγή καριέρας που θα προϋπόθετε και την τήρηση μιας κάποιας δεοντολογίας. Έτσι κι αλλιώς από τη στιγμή που ο οποιοσδήποτε μπορεί να βαφτιστεί δημοσιογράφος εντός μιας ημέρας τα υπόλοιπα μοιάζουν με ψύλλους στα άχυρα...

Γνωρίζοντας από πρώτο χέρι τις οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζει ένας μέσος δημοσιογράφος, δεν εισηγούμαι να μπει κάποιο σχετικό απαγορευτικό. Παρόλο που δεν έχω εργαστεί ποτέ σε γραφείο Τύπου δεν σημαίνει πως δεν αντιλαμβάνομαι τους λόγους για μια τέτοια επιλογή ούτε μπορώ να την αποκλείσω για τον εαυτό του στο μέλλον. 

Εισηγούμαι, ωστόσο, περισσότερη διαφάνεια ώστε να ξέρουν κι αυτοί που μας διαβάζουν, ακούνε και βλέπουν ποιους ακριβώς διαβάζουν, ακούνε και βλέπουν. Θα κερδίζαμε πολλά κι ως προς το σεβασμό τής κοινής γνώμης αλλά, κυρίως, κι ως προς τον αυτοσεβασμό μας...