Which side are you on?...

Αν ο Ντ. Τραμπ μιλούσε ελληνικά θα το έκανε με τα λόγια και τη φωνή τού Αδ. Γεωργιάδη. Φυσικά δεν είναι ο πρόεδρος των ΗΠΑ που μιμείται τον υπουργό Υγείας αλλά το αντίστροφο κι αυτό προφανώς και δεν είναι τυχαίο. Ο Αδωνις ξέρει ότι δεν θα έχει καλύτερη ευκαιρία για να διεκδικήσει την ηγεσία τής ΝΔ και την πρωθυπουργία από τη σημερινή, όταν ανοίγει η μάχη τής διαδοχής κι ο τραμπισμός, που βρίσκεται τόσο κοντά στις δικές του ιδεοληψίες, θριαμβεύει. Και γι' αυτό δεν θα διστάσει να ξεστομίσει ακόμα και τα μεγαλύτερα ψέματα για να πετύχει το σκοπό του ούτε να προβεί και στις πιο χυδαίες ενέργειες, όπως συνέβη και στη Νίκαια με θύμα του τον γιατρό που σώζει ζωές...

Το δύσκολο ερώτημα είναι τι κάνουμε για να απαντήσουμε στον τραμπισμό όσοι αυτοπροσδιοριζόμαστε ως προοδευτικοί. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να παραδώσουμε τα όπλα. Αν μη τι άλλο, οι 200 της Καισαριανής θα μας καταριούνταν αν το κάναμε και με το δίκιο τους... 

Από την άλλη, όμως, προφυλασσόμαστε κι από τις προβοκάτσιες και η καλύτερη προστασία είναι να απαντάμε με τη νομιμότητα κι όχι με την επαναστατική γυμναστική, η οποία έχει αποδειχθεί διαχρονικά ατελέσφορη. Ας μην ξεχνάμε, για παράδειγμα, ότι τον Μάη του '68 ακολούθησε η επανεκλογή Ντε Γκωλ στην προεδρία τής Γαλλίας...

Η ζωή είναι κι επιλογές, πρωτίστως επιλογές. Δεν έχει και τόση σημασία αν αποδειχθούν σωστές ή λανθασμένες. Έτσι κι αλλιώς κανείς μας δεν μπορεί να προβλέψει με απόλυτη επιτυχία το μέλλον. Το ίδιο ισχύει και με την πολιτική. 

Είτε είσαι με όσους αδικούν είτε με τους αδικημένους, με τους πολλούς ή με τους λίγους, με τους ισχυρούς ή τους αδύναμους. Όλα τα υπόλοιπα είναι προφάσεις εν αμαρτίαις γιατί ντρέπεσαι να πεις ξεκάθαρα ότι προκειμένου να επιβιώσεις δεν έχεις κανένα πρόβλημα να γίνεις και το απαραίτητο δεκανίκι τού συστήματος ξεπλένοντάς το...

   

  

Θέλει κι ο λαϊκισμός την ασυλία του...

Το "πονάει χέρι κόβει χέρι" είναι διαδεδομένη επιλογή αλλά αρκετές φορές είναι τόσο ορθή όσο και η υποταγή στο λαϊκισμό. Η πλήρης κατάργηση, για παράδειγμα, των ασυλιών των βουλευτών και των υπουργών και η νομική τους εξίσωση με τους υπόλοιπους πολίτες δεν είναι παράλογη, ιδίως όταν οι ασυλίες έχουν συνδεθεί με την ασυδοσία και το ξέπλυμα εγκλημάτων, ακόμα και κακουργημάτων. 

Το να μπορεί, όμως, ο οποιοσδήποτε να στείλει στα δικαστήρια έναν βουλευτή ή έναν υπουργό είναι πολύ πιθανό να μας οδηγήσει σε αγωγές SLAPPs, στην καταχρηστική άσκηση δηλαδή ενός δικαιώματος ούτως ώστε να φιμώνεται ακόμα και η ελευθερία έκφρασης γνώμης. Αυτό συμβαίνει, άλλωστε, τα τελευταία χρόνια σε βάρος αρκετών ρεπόρτερ τής ερευνητικής δημοσιογραφίας...

Είναι πολύ χαρακτηριστικό το παράδειγμα της άρσης ασυλίας τού Π. Πολάκη με την αιτιολογία πως με κατάθεσή του στο δικαστήριο για τα λαμόγια τού ΚΕΕΛΠΝΟ επιχείρησε να επηρεάσει αθέμιτα τους δικαστές. Δεν θα σταθώ στο ότι στην ίδια δίκη κατέθεσε κι εν ενεργεία υπουργός, ο Αδ. Γεωργιάδης, ο οποίος μάλιστα εμφανίστηκε στο ακροατήριο και σε άλλες συνεδριάσεις, χωρίς να ζητηθεί καν να αρθεί η ασυλία του. 

Στέκομαι, όμως, στο ότι αν ένας βουλευτής οδηγείται στη δικαιοσύνη για μια κατάθεσή του σε δίκη ή ακόμα και για αναρτήσεις του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ανοίγουμε διάπλατα την πόρτα στην ομερτά. Γιατί να πάει κάποιος άλλος βουλευτής να καταθέσει σε βάρος καταχραστών τού δημοσίου χρήματος, φερόμενων έστω, αν είναι να καθίσει κι ο ίδιος στο εδώλιο του κατηγορουμένου;...

Η κοινωνία, ειδικά ύστερα από τα Τέμπη και τον ΟΠΕΚΕΠΕ, θέλει αίμα στην αρένα, πολιτικούς να κλειστούν στη φυλακή και οι δεσμοφύλακες να πετάξουν τα κλειδιά. Ποιος μπορεί να την κατηγορήσει όταν η ατιμωρησία έχει γίνει συνώνυμο της πολιτικής επιβίωσης διεφθαρμένων εθνικών αντιπροσώπων και διαβρωμένων κομμάτων; 

Αλίμονο, όμως, αν μετατρέψουμε την απονομή δικαιοσύνης σε ένα ατελείωτο λαϊκό δικαστήριο που θα καταδικάζει δίκαιους κι άδικους με τον ίδιο τρόπο. Σε αυτό το πλαίσιο, προφανώς και το άρθρο 86 του Συντάγματος χρήζει αναθεώρησης. Η πλήρης κατάργησή του, ωστόσο, χωρίς δικλείδες κατά τής καταχρηστικότητας αν συμβεί θα είναι μια ακόμα υπαναχώρηση του πολιτικού μας συστήματος στον άκρατο λαϊκισμό, τον οποίο αυτή η χώρα έχει φάει αμάσητο με την κουτάλα...

   

Αδικούμε τις στρουθοκάμηλους...

Είναι αμφίβολο αν οι στρουθοκάμηλοι χώνουν όντως το κεφάλι τους στην άμμο όταν διαισθάνονται κίνδυνο, πιστεύοντας ότι με αυτόν τον τρόπο αυτοπροστατεύονται. Το πιθανότερο είναι πως όχι. Οι άνθρωποι, πάντως, το κάνουμε συχνά. Είτε γιατί πιστεύουμε ότι έτσι αποφεύγουμε μια δύσκολη κατάσταση είτε γιατί θεωρούμε πως είναι η καλύτερη μέθοδος για να αγνοήσουμε όλα όσα είναι τόσο οφθαλμοφανή που μόνο αν τυφλωθούμε οικειοθελώς θα καταφέρουμε να αποφύγουμε την αναμέτρηση με την πραγματικότητα...

Τίποτα το ανθρώπινο δεν μου είναι ξένο, όπως και η ανάγκη να πιαστούμε από κάπου σε δύσκολους καιρούς ή να μην απογοητευτούμε από τις επιλογές μας. Σε αυτό το πλαίσιο, κλείνουμε τα μάτια μας στις ενδείξεις, στις αποδείξεις και στα γεγονότα, στιγματίζουμε όσους μας τα υποδεικνύουν και συνεχίζουμε την πορεία μας προς το γκρεμό με το χαμόγελο στα χείλη. Είμαστε πρόθυμοι να υπερασπιστούμε με πάθος τα ίδια και τα αντίθετά τους αρκεί να συμβαδίζουν με τη βαθιά μας επιθυμία να μην μας βυθίσουν οι ψευδαισθήσεις μας...

Η υποταγή τής μάζας στον αρχηγό τής αγέλης δεν είναι δημιούργημα του 21ου αιώνα, είναι κομμάτι τού συλλογικού μας ασυνείδητου από τα πανάρχαια χρόνια. Γι' αυτό και δεν θα έπρεπε να μας εκπλήσσει και τόσο πολύ το ότι, για παράδειγμα, εργαζόμενοι της Βιολάντα μόνο που δεν σήκωσαν στα χέρια τον εργοστασιάρχη που ενδέχεται να έχει σοβαρές ποινικές ευθύνες για τον θάνατο πέντε συναδέλφων τους... 

Ακολουθούμε αρχέτυπα μεγαλώνοντας σε μια κοινωνία και σε ένα σύστημα που τα αναπαράγει με ευκολία για να διαιωνίζεται και το ίδιο. Η αλλαγή τού μοντέλου θέλει τόλμη και η τόλμη πολίτες. Και τα δύο, είδη δυσεύρετα... 

                                                                                    

Δημοκράτορες δίχως στέμμα...

Μπορεί να ευθύνεται ο Π. Ντε Γκρες για τα πολιτικά κι όχι μόνο αμαρτήματα των προγόνων του; Σε καμία περίπτωση, όποιο κριτήριο κι αν λάβουμε υπόψη, τη νομιμότητα δηλαδή και την ηθική. Κι αν μεγάλωσε και ζει στα πλούτη, κάποια από τα οποία ανήκουν στον ελληνικό λαό, δεν έχω γνωρίσει πολλούς ανθρώπους που τα έχουν απαρνηθεί για να ζήσουν με τρεις κι εξήντα... 

Αν, όμως, ο Γλύξμπουργκ- για να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους- επιθυμεί να πολιτευτεί θα όφειλε ο ίδιος να επιστρέψει στο ελληνικό Δημόσιο μέρος τής περιουσίας που διαχειρίζεται. Μόνο τότε θα μπορέσουμε να μιλήσουμε μαζί του και πολιτικά...

Όπως κι αν έχει, η κοινοβουλευτική μας δημοκρατία πράγματι κινδυνεύει αλλά όχι γιατί ο γιος τού νεκρού έκπτωτου βασιλιά έχει αντιληφθεί τον πολιτικό μας χυλό και θέλει να αναμειχθεί κι εκείνος σε αυτόν. Κινδυνεύει κυρίως από τους δημοκράτορες που την έχουν ευτελίσει σε ένα θέατρο μικροκομματικών σκιών που παράγουν κουτσομπολιό αντί για πολιτική, τοξικότητα στη θέση τής αναζήτησης πεδίων σύγκλισης, μικρομεγαλισμούς κι όχι συνθέσεις. Και με αυτόν τον τρόπο μπορεί αύριο μεθαύριο να δούμε τον Κ. Μητσοτάκη να κυβερνά όχι μόνο με τον Αδ. Γεωργιάδη, τον Θ. Πλεύρη και τον Μ. Βορίδη αλλά και με τον Κ. Βελόπουλο και την Αφρ. Λατινοπούλου...

Έτσι κι αλλιώς, στην εποχή τής τεχνητής νοημοσύνης δεν είναι ξεπερασμένη μόνο η βασιλεία αλλά και η κοινοβουλευτική δημοκρατία. Είναι αδιανόητο να ψηφίζουμε μαζικά και ηλεκτρονικά μόνο για το ποιο τραγούδι θα στείλουμε στη Eurovision κι όχι και για τα ζητήματα της καθημερινότητάς μας. Σε ένα πολιτικό τοπίο, άλλωστε, όπου οι ηγέτες είναι ηγετίσκοι είναι προτιμότερο τα λάθη να τα διαπράττει ο λαός κι όχι οι δημαγωγοί...

Το AI δεν μπορεί ακόμα να κρύβει την ανεπάρκεια...

Η τεχνητή νοημοσύνη είναι ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο, το οποίο, πέρα από τη διευκόλυνση που μας παρέχει στους τομείς εργασίας μας, προσθέτει στις γνώσεις μας, εξειδικευμένες κι εγκυκλοπαιδικές. Δεν μπορεί, όμως, να υποκαταστήσει ούτε την άγνοιά μας ούτε την ανεπάρκειά μας εκεί που αυτές υπάρχουν. Κι αυτό φαίνεται, όσο κι αν προσπαθούμε να καλλωπίσουμε τα ελλείμματά μας πίσω από ξύλινα καλολογικά σχήματα...

Δεν θα αργήσει η ημέρα που το AI θα αντικαταστήσει τον άνθρωπο. Κι αυτό δεν είναι απαραιτήτως κακό αν λάβουμε υπόψη πως ύστερα από χιλιάδες χρόνια εξέλιξης ακόμα σκοτώνουμε ο ένας τον άλλο, κυριολεκτικώς και μεταφορικώς. Μέχρι να συμβεί, όμως, αυτό ο ανθρώπινος πολιτικός λόγος που δίνει απαντήσεις στα καθημερινά ζητήματα δεν υποκαθίσταται εύκολα από θεωρητικούρες που μπορούν να δικαιολογούν και τα αδικαιολόγητα αφού δεν εμπεριέχουν ουσία. 

Στο μπλέντερ, άλλωστε, της τεχνητής νοημοσύνης και η μεγαλύτερη κοινοτοπία αποκτά χαρακτηριστικά υπέρτατης αλήθειας. Κι ας μην είναι τίποτα παραπάνω από φύκια για μεταξωτές κορδέλες...

Όπως κι αν έχει, η τεχνητή νοημοσύνη στοιχίζει λιγότερο: δεν χρειάζεσαι, για παράδειγμα, ανθρώπους για να σου κάνουν αναρτήσεις, να σου γράφουν λόγους και προγράμματα, να δίνουν γραμμή. Κι όσο για τα like, ας είναι καλά τα μποτ από τη Σουαζιλάνδη και την Ακτή Ελεφαντοστού... 

Όσο, όμως, κι αν απέχεις από τα γήινα για τους δικούς σου λόγους, έρχεται κάποια στιγμή που η σύγκρουση με την πραγματικότητα είναι πλαγιομετωπική. Και τότε δεν σε σώζουν ούτε τα καλοπληρωμένα τρολ ούτε οι τυφλοί οπαδοί τους οποίους "αναγκάζεις" τη μία ημέρα να υπερασπίζονται με πάθος ένα πράγμα και την επομένη το ακριβώς αντίθετό του... 

    

Φασιστάκια δεξιά, κεντρώα κι αριστερά...

"Έχω συγκλονιστεί από το ηθικό μεγαλείο τού Μπελογιάννη. Το θεωρώ ανώτερο κι από των πρώτων χριστιανών, γιατί ο Μπελογιάννης δεν πιστεύει ότι υπάρχει μέλλουσα ζωή", έγραφε σε επιστολή του προς τον βασιλιά Παύλο ο αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος, Σπυρίδων Βλάχος, ζητώντας του να μην γίνει η εκτέλεση. Σε αυτή τη φράση συμπυκνώνεται ο ηρωισμός κάθε ανθρώπου που είναι πρόθυμος να θυσιάσει ακόμα και τη ζωή του για μια ιδέα η οποία θεωρεί πως τον υπερβαίνει... 

Κι αν ο κομμουνισμός δεν στάθηκε αντάξιος της γενναιότητας των μαχητών του, αυτό διόλου δεν μικραίνει τη θυσία τού Μπελογιάννη ή των 200 της Καισαριανής. Σε έναν κόσμο όπου όλοι, έτσι κι αλλιώς, θα πεθάνουμε το να διαλέγουμε την ώρα τού θανάτου μας εμπεριέχει από μόνο του ένα διαολόστελμα στον χάροντα...

Αν μη τι άλλο, οι φωτογραφίες που έγιναν γνωστές ύστερα από δεκαετίες από το Σκοπευτήριο της Καισαριανής μας αναγκάζουν όλους να αναμετρηθούμε με το μπόι μας, ιδίως όσους αυτοπαρουσιαζόμαστε ως Αριστεροί, και οι συγκρίσεις μάλλον μας φέρνουν απολογούμενους. Δυσκολεύομαι να φανταστώ πολλούς από όσους κρατάμε τα λάβαρα της ιδεολογικής καθαρότητας πρόθυμους να στηθούμε μπροστά από ένα εκτελεστικό απόσπασμα για να τα υπερασπιστούμε κι όχι μόνο πάνω από ένα πληκτρολόγιο... 

Στις ημέρες μας, άλλωστε, ο φασισμός παίρνει πολλές μορφές και, δυστυχώς, αρκετοί δεν έχουμε αποφύγει τούτο το αμάρτημα απαγορεύοντας, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, ακόμα και τη διατύπωση της διαφορετικής άποψης. Έχει γεμίσει ο τόπος φασιστάκια, δεξιά, κεντρώα κι αριστερά...

Οι 200 της Καισαριανής μπορεί να θεωρηθούν και τυχεροί γιατί δεν πρόλαβαν να δουν την τραγική διάψευση των ονείρων τους. Δεν είδαν, για παράδειγμα, τις προσδοκίες τους για μια αταξική κοινωνία όπου κανένας άνθρωπος δεν θα πέφτει θύμα εκμετάλλευσης να συνθλίβεται κάτω από τις ερπύστριες στο Ανατολικό Βερολίνο, στη Βουδαπέστη ή στην Πράγα... 

Έτσι κι αλλιώς τα σύνορα που χωρίζουν τα όνειρα από τις ψευδαισθήσεις δεν είναι ευδιάκριτα κι όλοι μας τα έχουμε περάσει κάποια στιγμή ή αρκετές φορές. Ακόμα κι όσοι ανάμεσά μας πιστεύουν, μάλλον αυτάρεσκα, ότι κινούνται πάντοτε και πάντα στη σωστή πλευρά τής Ιστορίας... 

   

 

Να μπουν θητείες ανάμεσα στους θνητούς και στη διαφθορά...

Όταν ο Γ. Παναγόπουλος ξεκινούσε τη συνδικαλιστική του καριέρα μπορεί να ήταν ο πιο έντιμος άνθρωπος του κόσμου. Το ίδιο, για παράδειγμα, και η Μ. Στρατινάκη όταν έγινε για πρώτη φορά γενική γραμματέας τού υπουργείου Εργασίας το 2011. 

Όταν είσαι, όμως, αρχισυνδικαλιστής για 20 χρόνια ή γενικός γραμματέας υπουργείου για πάνω από δέκα (με διάλειμμα επί ΣΥΡΙΖΑ) είναι πολύ δύσκολο να μην έχεις διαμορφώσει γύρω από τον εαυτό σου ένα καθεστώς ασυδοσίας που είναι δυνατό να φτάσει ως και τη διαφθορά. Είναι ανθρώπινο να βάλεις, έστω και για λίγο, το δάχτυλό σου στο βάζο με το μέλι όταν μπορείς να το ανοιγοκλείνεις επί χρόνια και χωρίς κάποιος να είναι σε θέση να σε ελέγχει...

Και το τελευταίο σκάνδαλο μας υπενθυμίζει πως ΝΔ και ΠΑΣΟΚ ήδη συγκυβερνούν στην πραγματικότητα, γι' αυτό άλλωστε και το πάλαι ποτέ Κίνημα δεν σηκώνει κεφάλι. Αντιμετωπίζει κι αυτό πρόβλημα κυβερνητικής φθοράς. Έφτασε, μάλιστα, να συναινέσει στην άρση τής ασυλίας Πολάκη γιατί κατέθεσε σε δίκη υπέρ τού δημοσίου συμφέροντος. 

Καταδεικνύει, ωστόσο, και την αναγκαιότητα, με αφορμή και τη Συνταγματική Αναθεώρηση, να τεθούν συγκεκριμένες θητείες σε όσους ασκούν δημόσια εξουσία. Από τον αρχισυνδικαλιστή και τους γενικούς γραμματείς υπουργείων ως τους βουλευτές, τους υπουργούς και τον ίδιο τον πρωθυπουργό. Είναι στοιχειώδης όρος διαφύλαξης της ηθικής ακεραιότητας των θεσμών. Όποιος θέλει να συνεχίσει να προσφέρει στο δημόσιο βίο μπορεί να το κάνει κι αμισθί και χωρίς καρέκλα...

Πολύ δύσκολα, όμως, θα τεθούν αυτά τα όρια και η ευθύνη είναι διακομματική. Κάποιες από αυτές τις θητείες, άλλωστε, είναι καταστατικοποιημένες σε κάποια κόμματα αλλά έχουν εφαρμοστεί στην πράξη όσο κι ο σοσιαλισμός. Και σε αυτή τη Βουλή, εξάλλου, βρίσκουμε ουκ ολίγους εθνικούς αντιπροσώπους που αν τυχόν δεν επανεκλεγούν θα αντιμετωπίσουν σοβαρό ζήτημα επιστροφής στον πρότερο επαγγελματικό τους βίο. 

Όταν είσαι 20 χρόνια βουλευτής, για παράδειγμα, και να ήξερες κάποια πράγματα πριν, τα έχεις ήδη ξεχάσει. Προφανώς κι αυτό δεν είναι πρόβλημα της κοινωνικής πλειονότητας, απλώς εξηγώ γιατί δεν θα δείτε μάλλον ποτέ τη συνταγματοποίηση των θητειών...