Αμάρτησες για το παιδί σου; Αθώος...

Η ηγεμονία τής δεξιάς δεν είναι ιδεολογική, τουλάχιστον όχι σε αυτήν τη χώρα. Ήταν πάντα φεουδαρχική και το αποδεικνύει και η περίπτωση Τσαβδαρίδη. Αυτός είναι κι ένας σοβαρός λόγος για τον οποίο ο Κ. Μητσοτάκης επιχείρησε να θεμελιώσει την εξουσία του πάνω στο αφήγημα της αριστείας. Οι αγορασμένοι, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, τίτλοι σπουδών, η άτυπη κληρονομική βασιλεία και η αγιοποίηση του θεσμού τής οικογένειας συνιστούν ακρογωνιαίους λίθους στους οποίους στηρίζεται ο εθνικός μας συντηρητισμός, που πολλές φορές συμπίπτει και με την εθνική μας διαφθορά...

Σε αυτό το πλαίσιο απορώ γιατί ο ΄Λ.  Τσαβδαρίδης δεν είπε ακόμα "αμάρτησα για το παιδί μου". Αυτό θα ήταν αρκετό για πολλούς οικογενειάρχες ώστε να του συγχωρήσουν οποιοδήποτε αμάρτημα, όπως κάνουμε και με τους μαφιόζους που βλέπουμε στις ταινίες. Δεν έχει σημασία αν πολλές φορές η αμαρτία συμπαρασύρει τα παιδιά των άλλων. Ο καθένας το χωράφι του κι έτσι επιστρέφουμε στη φεουδαρχία για την οποία σας έγραψα αρχικώς...

Μην απορείτε, επομένως, που το καθεστώς Μητσοτάκη κράτησε οκτώ χρόνια και μπορεί να κρατήσει κι άλλο. Ή γιατί το κράτος τής δεξιάς, δηλαδή το σύγχρονο νεοελληνικό κράτος, έχει στιγματίσει τόσο πολύ την περίοδο διακυβέρνησης της χώρας από το ΠΑΣΟΚ και το ΣΥΡΙΖΑ. Όχι φυσικά γιατί αποτελεί διαχρονικό υπερασπιστή τής αξιοκρατίας αλλά γιατί η αντίληψή του για τη χώρα και τους πόρους της είναι ιδιοκτησιακή και το δείχνει σε κάθε ευκαιρία...

  

Στη νηνεμία δεν θα βρεις κακό καπετάνιο...

Η πόντιση ενός ηλεκτρικού καλωδίου είναι μια πολύ ακριβή υπόθεση. Ενδεχομένως και να είναι τεχνολογικά αχρείαστη, τουλάχιστον όσον αφορά τις σχετικές ανάγκες τής Κυπριακής Δημοκρατίας. Σίγουρα, πάντως, δεν συνιστά αύξηση των χωρικών μας υδάτων, μολονότι η κυβέρνηση θέλησε αρχικά να της προσδώσει τέτοια χαρακτηριστικά, υπαναχωρώντας στη συνέχεια. Το ότι, συνεπώς, τη μετατρέψαμε σε ένα ακόμα εθνικό θέμα κι εθνική ήττα είναι κατόρθωμα που λίγα κράτη στον κόσμο είναι τόσο αυτοκαταστροφικά ώστε να το πετύχουν...

Προφανώς και η διπλωματία δεν μπορεί να ασκείται παρουσία τηλεοπτικών καμερών και κοινού. Η δημοσιότητα εμπεριέχει και τον κίνδυνο της επικοινωνιακής και μόνο διαχείρισης. Τα τελευταία επτάμισι χρόνια, ωστόσο, οι ελληνοτουρκικές διαπραγματεύσεις κινούνται μονίμως στο σκοτάδι, επιτρέποντας και στους κακόβουλους να βγάζουν συμπεράσματα που δεν τιμούν την πατριωτική συνείδηση όσων τις χειρίζονται. Αν μαθαίναμε, για παράδειγμα, γιατί συνομίλησε πριν μερικές εβδομάδες με τον πρωθυπουργό στο Μαξίμου ο επικεφαλής των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών ενδεχομένως και να μην συσχετίζαμε αυτή την επίσκεψη με όσα την ακολούθησαν...

Διαβάζοντας, εξάλλου, τα ονόματα των μελών τού υπουργικού συμβουλίου το μάτι μου πέφτει στους υπουργούς Εξωτερικών, Γ. Γεραπετρίτη, και Άμυνας, Ν. Δένδια, δύο πολιτικούς με βαρύνουσα σημασία, για διαφορετικούς λόγους ο καθένας τους. Δεν έχω πολυακούσει, όμως, τις φωνούλες τους τις τελευταίες ημέρες. Τους ταλαιπωρεί, μήπως, κάποια ίωση που κόλλησε ο ένας στον άλλο; Διαφορετικά, θα έπρεπε  να γνωρίζουν, ιδίως αν θέλουν να ανέλθουν σε ακόμα υψηλότερα, πως τα υψηλά αξιώματα απαιτούν και περισσότερο θάρρος. Στη νηνεμία, άλλωστε, δεν θα βρεις κακό καπετάνιο...  

 

Η δημοκρατία των οπαδών οδηγεί στη χούντα των κασιδιαραίων...

Όπως το ποτάμι δεν γυρίζει πίσω, για τον ίδιο λόγο δεν μπορούμε να επιστρέψουμε και στην εποχή κατά την οποία δεν υπήρχαν μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ούτε και θα έπρεπε άλλωστε αφού δεν είναι κακό ο καθένας μας να εκθέτει δημοσίως τις απόψεις του. 

Μαζί, όμως, με τις αντιλήψεις εκτίθεται σε δημόσια θέα και η ανεπάρκειά μας να διαλεγόμαστε με επιχειρήματα κι όχι με ποδοσφαιρικές ύβρεις. Κι αυτό έχει ως αποτέλεσμα και η αντιπαράθεση γύρω από κόμματα και πρόσωπα να έχει λάβει τη μορφή αναμέτρησης Ολυμπιακού- Παναθηναϊκού, μιας διαμάχης δηλαδή όπου η λογική είναι απλή επίφαση για τοποθετήσεις που βασίζονται στο φανατισμό και στο μίσος...

Θα μου πείτε πως στην Ελλάδα ο εθνικός διχασμός, ο εμφύλιος ή τα "πράσινα" και "γαλάζια" καφενεία είχαν εμφανιστεί πολύ πριν γεννηθούν ο Ιλ. Μασκ ή ο Μ. Ζάκερμπεργκ και θα έχετε δίκιο. Για όσους, όμως, ο δημόσιος λόγος είναι κι επάγγελμα, πέρα από ψυχική εκτόνωση, είναι πολύ πιο δύσκολο να αποδεχθούμε τη μεταφορά τής καφενειακής συζήτησης στη δημόσια σφαίρα με το ίδιο ακριβώς λεξιλόγιο, μεσσιανισμό και μισαλλοδοξία. Ιδίως όταν προέρχεται από βαυκαλιζόμενους τους προοδευτικούς πολίτες που πλέον ακολουθούν αρχηγούς με την ίδια κριτική διάθεση που ένας σκύλος τρέχει πίσω από τον αφέντη του...

Δεν σας κρύβω πως εν μέρει απολαμβάνω τα σχόλια απόλυτης αγιοποίησης ή δαιμονοποίησης. Είναι και διασκεδαστικό να διαβάζεις εν έτει 2026 τον τρόπο σκέψης ανθρώπων για τους οποίους ο ορθός λόγος δεν τους έκανε τη χάρη να τους επισκεφθεί ή απλώς τον έδιωξαν κλωτσηδόν όταν τους χτύπησε την πόρτα. Είναι, όμως, και πολύ επικίνδυνο η δημοκρατία μας να βασίζεται στις επιλογές οπαδών και πελατών, ειδικά όταν απονέμουμε το αλάθητο σε πολιτικούς απατεώνες... 

Αν η πραγματικότητα και οι πολιτικές δεν έχουν σημασία αγοράζουμε ό,τι μας προσφέρει στο μενού ο δημαγωγός, ακόμα κι αν αλλάζει αναλόγως με τον καιροσκοπισμό του. Η δημοκρατία, ωστόσο, των οπαδών είναι πολύ πιο πιθανό να οδηγήσει στη χούντα των κασιδιαραίων από ό,τι στη δημοκρατική λογοδοσία κι ευθύνη...  

  

 

Η εντιμότητα θέλει και το σωστό της timing...

Ο Αλ. Τσίπρας παραιτήθηκε από βουλευτής τού ΣΥΡΙΖΑ στις 6 Οκτωβρίου 2025. Κανένας άλλος βουλευτής τού κόμματος δεν τον ακολούθησε τότε μολονότι ήταν προεξοφλημένη η δημιουργία άλλου κομματικού σχηματισμού από τον ίδιο, όπως κι έγινε. Από τότε έχουν περάσει 13 μήνες, στο μεσοδιάστημα κάποιοι παραιτήθηκαν ή ανεξαρτητοποιήθηκαν και παραιτήθηκαν- πολύ αργότερα- κι άλλοι παραμένουν ανεξάρτητοι. Ο Ανδρ. Παναγιωτόπουλος, για παράδειγμα, παραιτήθηκε στις 9 Νοεμβρίου 2026...

Γιατί σας ζαλίζω με ονόματα και ημερομηνίες; Γιατί είναι έντιμο να μην επιθυμείς να συγκροτήσεις Κοινοβουλευτική Ομάδα από βουλευτές που έχουν εκλεγεί με άλλο κόμμα, αλλά πόσο έντιμο είναι να τους δέχεσαι ύστερα από μήνες κι αφού πρώτα προσπάθησαν να μην κατεβεί στις εκλογές το κόμμα με το οποίο εκλέχθηκαν; Εν τέλει, έχει σημασία μόνο η παραίτηση ή μήπως έχει κι ο χρόνος της ώστε να κρίνεται μια ενέργεια ως ηθική κι αξιοπρεπής; Και γιατί είναι ανήθικο να ανεξαρτητοποιείται ένας βουλευτής Επικρατείας όταν λέγεται Βαγγέλης Αποστολάκης κι όχι όταν ονομάζεται Π. Τσαπανίδου;...

Και για να μην ξεχνιόμαστε: συμπληρώθηκαν δύο χρόνια από το πραξικόπημα του μπουζουξίδικου. Δεν περιμένω από κάποιον δημοσιογράφο να ρωτήσει τον Τσίπρα αν ήταν ο ηθικός αυτουργός του. Μπορεί πολύ εύκολα να το αρνηθεί αφού φρόντισε να μην λερώσει τις δικές του πατούσες έξω και μέσα στο Gazi Live. 

Θα έπρεπε, ωστόσο, ένας έστω δημοσιογράφος να τον ρωτήσει κάποια στιγμή ποια είναι η γνώμη του γι' αυτό και για όλα όσα συνέβησαν στο ΣΥΡΙΖΑ από την παραίτησή του από την προεδρία του μέχρι και σήμερα. Αν ήταν τόσο μεγάλη στιγμή για την Αριστερά το μπουζουξίδικο ώστε να ανοίξει την αγκαλιά τής ΕΛΑΣ και στους πρωταγωνιστές του ή θα πρέπει να περιμένουμε να μάθουμε την άποψή του μετά τις εκλογές, όταν θα έχει βγει τρίτος, καταϊδρωμένος και τελεσίδικα ξοφλημένος ώστε να μην έχει νόημα να ανησυχεί πλέον για την καριέρα του... 

Οι πολιτικοί απατεώνες δεν μπαίνουν στη ζυγαριά, μπαίνουν στο αρχείο...

Έχω ψηφίσει το ΣΥΡΙΖΑ του Αλ. Τσίπρα όπως έχω ψηφίσει και το ΣΥΡΙΖΑ του Στ. Κασσελάκη. Η ψήφος μου, μάλιστα, και στις δύο περιπτώσεις ήταν θετική κι όχι απλώς γιατί οι υπόλοιποι δεν μου έκαναν. Ούτε το έχω μετανιώσει, όχι μόνο γιατί ούτε οι άλλοι ήταν καλύτεροι αλλά γιατί ακόμα θεωρώ πως ο ΣΥΡΙΖΑ και των δύο περιόδων πρόσφερε στην ελληνική κοινωνία, έστω κι αν θα μπορούσε να προσφέρει πολύ περισσότερα. 

Ξέρετε, όμως, γιατί μετανιώνω; Για το ότι έδωσα περισσότερη αξία από όση τους άξιζε στους δύο αρχηγούς του. Κι αυτό μου το λάθος δεν περνάει ημέρα που να μην μου το τρίβει η επικαιρότητα στα μούτρα...

Σε αυτό το πλαίσιο, δεν έχει καμία σημασία να βάλω στη ζυγαριά ποιος είναι μεγαλύτερος πολιτικός απατεώνας από τον άλλο. Το ζητούμενο είναι η χώρα να απαλλαγεί από πολιτικούς για τους οποίους η εξαπάτηση είναι δεύτερη φύση, οι ιδεολογίες επιλογές όχι πεποίθησης αλλά αποτελεσμάτων focus groups και η δημοκρατία μια επίφαση για να μασκαρεύουν το μεσσιανισμό τους. Αυτός ο τόπος έχει πολύ πικρή εμπειρία από χαρισματικούς ηγέτες, οι οποίοι ήταν άλλωστε και πολύ πιο χαρισματικοί από τις σημερινές κόπιες τους...

Από την πλευρά τους, βεβαίως, Τσίπρας και Κασσελάκης- δεν είναι οι μόνοι, αλλά είναι πολύ χαρακτηριστικές περιπτώσεις- καλά κάνουν και πουλάνε σανό στο πόπολο αφού βρίσκουν ακόμα θύματα να το καταπιούν αμάσητο. Οι μεσσίες, άλλωστε, προσφέρουν στις μάζες την ευεργεσία τής ανευθυνότητας. Αν κάτι πάει στραβά, που συνήθως πηγαίνει, ξέρουμε πού να ρίξουμε τον μουτζούρη. Κι αν πάλι μας κοροϊδεύουν μπροστά στα μάτια μας κι εμείς αρνούμαστε να το δούμε από τον τρόμο τής ματαίωσης των προσδοκιών μας κι όλων όσων έχουμε ψυχολογικά εναποθέσει πάνω τους έχουν και οι μεσσίες το δικαίωμα να μας πουν "μαζί τα ξεπλύναμε όλα"... 

 

Οι μοιραίοι έχουν χρέη...

Αν το νομοσχέδιο που ψηφίστηκε για τα "κόκκινα" δάνεια ήταν ωφέλιμο για τους δανειολήπτες θα είχε εμφανιστεί κι ο πρωθυπουργός στο Κοινοβούλιο για να το υπερασπιστεί, ένας πρωθυπουργός άλλωστε για τον οποίο η επικοινωνία είναι το μεσαίο του όνομα. Δεν εμφανίστηκε όμως. Κι όχι μόνο γιατί το επίμαχο νομοσχέδιο είναι σταγόνα στον ωκεανό αλλά γιατί από την εποχή που πέρασε το νέο πτωχευτικό νόμο- το 2020- και τις εγγυήσεις τού Δημοσίου στους servicers περίπου 25 δισ. ευρώ είχε δώσει το ακριβές στίγμα του για το με ποια πλευρά είναι κι αυτή δεν είναι των αδυνάτων. Δεν είναι, φυσικά, η μοναδική περίπτωση αλλά είναι πολύ χαρακτηριστική...

Από την άλλη, ο νόμος Κατσέλη, όπως αυτός έχει τροποποιηθεί στο διάβα των χρόνων, έχει μετατραπεί από την προοδευτική αντιπολίτευση σε ιερό δισκοπότηρο χωρίς να είναι. Ούτε η διαιώνιση της ρύθμισης ενός δανείου ωφελεί σε κάτι ουσιαστικώς παρά μόνο στην προστασία και των κακόπιστων οφειλετών που δεν είναι λίγοι. Κι ως ένας πολίτης που δεν έχει πάρει ποτέ δάνειο στη ζωή του ακριβώς γιατί δεν γνωρίζει τι του ξημερώνει, αγοράζει δύσκολα και το επιχείρημα της αλλαγής των συνθηκών. Όχι γιατί δεν άλλαξαν αλλά γιατί για αρκετούς δεν τους ενδιέφερε κι αν άλλαζαν...

Οι τράπεζες έχουν τη μεγαλύτερη ευθύνη, είτε όταν ανοίγουν αδιακρίτως την κάνουλα των χρηματοδοτήσεων είτε όταν την κλείνουν επί δικαίους κι αδίκους. Δεν είναι λίγα, εξάλλου, τα θαλασσοδάνεια που έχουν δώσει σε ισχυρούς παράγοντες του δημόσιου βίου, συμπεριλαμβανομένων κομμάτων, τα οποία έχουν σβηστεί στο χιόνι. 

Ούτε, όμως, η κουλτούρα τού υπερδανεισμού, όπως τραγικά βιώσαμε τα προηγούμενα χρόνια, θα λύσει το ζήτημα των ανισοτήτων, όπως θα το έλυναν για παράδειγμα οι καλύτεροι μισθοί ή η ισότιμη πρόσβαση σε πηγές χρηματοδότησης. Ένας λαός, ωστόσο, χρεωμένος είναι και πολύ πιο εύκολα χειραγωγήσιμος κι αυτό είναι όλα όσα πρέπει να ξέρουμε για τον καπιταλισμό... 

 

Ο Μαμντάνι σε μια κλούβα του Χρυσοχοΐδη...

Στη ζωή οι θρίαμβοι και οι καταστροφές έχουν σύντομη ημερομηνία λήξης. Στην πολιτική ζωή, μάλιστα, ακόμα μικρότερη, όπως αποδεικνύει και η περίπτωση Τραμπ. Πριν δύο χρόνια όλοι (sic) ήθελαν λίγη από τη δόξα του. Σήμερα παριστάνουν πως δεν τον ξέρουν. 

Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν είναι το πολιτικό μέλλον τού προέδρου των ΗΠΑ. Έτσι κι αλλιώς εκείνος θα πεθάνει πιθανότατα πλούσιος. Ούτε έχει νόημα να προβάλλουμε στο εσωτερικό στρατηγικές που διαμορφώθηκαν σε μια χώρα πολύ διαφορετική από τη δική μας. 

Η Αμερική, άλλωστε, ήταν πάντα μια μεγάλη ψευδαίσθηση αλλά κι ένα χωνευτήρι πολιτισμών όπου όλα μπορούν να συμβούν. Στην ημεδαπή όπου η κοινωνική κινητικότητα συνήθως συνδυάζεται με τη λαμογιά τα πράγματα είναι αλλιώς...

Το ότι ο τραμπισμός υπέστη μια βαριά ήττα στην άλλη όχθη τού Ατλαντικού δεν σημαίνει πως το ίδιο θα συμβεί και στην Ψωροκώσταινα. Σε ένα κράτος, άλλωστε, που τα υποτιθέμενα θεσμικά αντίβαρα, όπως η ΑΑΔΕ, λειτουργούν χέρι χέρι με την εκτελεστική εξουσία ή και, αλίμονο, με τη μαφία η χειραγώγηση της κοινής γνώμης είναι πολύ πιο εύκολη από εκείνους που έχουν τα κλειδιά τού δημόσιου ταμείου. Στις ΗΠΑ, εξάλλου, μαύροι, μουσουλμάνοι, γκέι ή ιθαγενείς εκλέγονται σε ανώτερα αξιώματα. Εδώ θεωρούνται συλλήβδην εχθροί τού λαού...

Φυσικά η εξέλιξη μιας κοινωνίας δεν φαίνεται μόνο από πόσο "διαφορετικό" έχει απορροφήσει στα ανώτερα στρώματά της, με καπιταλιστικούς όρους. Φαίνεται, όμως, κι από αυτό είτε μας αρέσει είτε όχι. 

Είναι πολύ διαφορετικό ένα παιδί μεταναστών που φοιτά σε μία τάξη υποδοχής σε δημόσιο σχολείο να έχει την πεποίθηση ότι αν εργαστεί σκληρά μπορεί μια ημέρα να γίνει πρωθυπουργός κι άλλο να βρίσκεται εκτός κοινωνικού ραντάρ και με μια αυτοεκπληρούμενη προφητεία παραβατικότητας πάνω από το κεφάλι του. Για να το θέσω ακόμα απλούστερα: αν ο Ζόραν Μαμντάνι ήταν Έλληνας θα περνούσε μπροστά από το δημαρχείο τής Αθήνας μόνο μέσα σε μια κλούβα τού Μ. Χρυσοχοΐδη...