Αν δεν ήταν ο Βαρουφάκης θα πίναμε μόνο νεράκι...

Αυτή η κυβέρνηση έχει αυστηροποιήσει τον Ποινικό Κώδικα αμέτρητες φορές τα τελευταία επτά χρόνια. Την ίδια ώρα, όμως, η εμπιστοσύνη των πολιτών στη δικαιοσύνη έχει φτάσει στο ναδίρ και είναι λογικό αφού δεν έχει τόση σημασία πόσο αυστηρή είναι μια ποινή όσο το αν καταλογίζεται στους ενόχους και, μάλιστα, με ίσα μέτρα και ίσα σταθμά. Σε διαφορετική περίπτωση ο ποινικός λαϊκισμός δεν είναι ο καταλληλότερος χαρακτηρισμός γι' αυτό που συμβαίνει. Εγγύτερα στην πραγματικότητα θα κινείτο η λέξη "υποκρισία"...

Ζούμε στη χώρα όπου, ανάμεσα σε πολλά, κατηγορούμενοι για την υπόθεση των υποκλοπών παραδέχονται ότι ήξεραν τις ερωτήσεις που θα τους έκαναν οι βουλευτές τής ΝΔ στην εξεταστική επιτροπή και δεν κουνιέται φύλλο αλλά μετακινούνται δικαστικά βουνά και παραπέμπεται σε δίκη ο Γ. Βαρουφάκης γιατί είπε δημοσίως πως έκανε για μια φορά πριν 37 χρόνια χρήση ναρκωτικών και δεν του άρεσε κι αυτό θεωρείται προτροπή προς χρήση από την κοινωνία. Σε αυτόν το γιδότοπο τα ναρκωλύματα είναι περισσότερα από τα βοθρολύματα αλλά οι Έλληνες άρχισαν να γίνονται κοκάκηδες πριν μερικές εβδομάδες εξαιτίας τού Βαρουφάκη. Και ύστερα κάποιοι αναρωτιούνται γιατί η πλειονότητα δεν θεωρεί τους δικαστές αμερόληπτους ή, έστω, έχοντες τη στοιχειώδη επαφή με την πραγματική ζωή...

Σε μερικές εβδομάδες ξεκινά η κύρια δίκη για την τραγωδία των Τεμπών. Πώς, όμως, να είμαστε αισιόδοξοι πως θα αποδοθεί δικαιοσύνη για τους 57 ανθρώπους που χάθηκαν πριν τρία χρόνια όταν τα περισσότερα στοιχεία χάθηκαν μερικές ώρες μετά από το δυστύχημα εξαιτίας τού περιλάλητου μπαζώματος; Όταν η κυβερνητική πλειοψηφία υποστηρίζει στο πόρισμά της για τον ΟΠΕΚΕΠΕ πως φταίνε το ΠΑΣΟΚ κι ο ΣΥΡΙΖΑ για τα όσα έγιναν μετά το 2019; Όταν κάθε εβδομάδα μαθαίνουμε κι από ένα νέο σκάνδαλο; Και, κυρίως, όταν δεν ακούμε για αλλαγή τού τρόπου επιλογής τής ηγεσίας τής δικαιοσύνης με τη Συνταγματική Αναθεώρηση; Με τούτα και με τα άλλα, συνεπώς, μην απορήσετε αν γεμίσουν και πάλι οι δρόμοι και οι πλατείες το Σάββατο, όπως πέρυσι και πρόπερσι. Τίποτα δεν έχει αλλάξει, μάλλον τίποτα δεν θα αλλάξει...

  

 

Η κατάλυση της δημοκρατίας από τραγωδία απλό ατύχημα...

Αν διαβάσει κάποιος την ιστορία αυτής της χώρας ή, έστω, την ειδησεογραφία από διάφορες μεριές τού πλανήτη μάλλον θα θεωρήσει υπερβολική τη διατύπωση πως η δημοκρατία μας κινδυνεύει, έστω αυτή που έχουμε, η κοινοβουλευτική. Και θα έχει δίκιο αν σκεφτεί πως ακόμα και σήμερα υπάρχουν κράτη όπου οι εκτελέσεις, οι φυλακίσεις, τα βασανιστήρια και οι εκτοπισμοί διαφωνούντων βρίσκονται στην ημερήσια διάταξη. Πολλώ δε μάλλον τα προσκόμματα στην ελευθερία έκφρασης ή στην ελευθεροτυπία, τα πιο στοιχειώδη δηλαδή δικαιώματα σε ένα κράτος δικαίου...

Κι όμως, η αντίληψη πως δεν χρειαζόμαστε τους θεσμούς και τα αντίβαρά τους αλλά έναν δυναμικό ηγέτη, ακόμα κι αν είναι αυταρχικός, διαπερνά όλες τις κοινωνικές κατηγορίες, όλες τις ιδεολογικές πλατφόρμες. Σε διαφορετική περίπτωση δεν θα ήταν οι Τραμπ, οι Πούτιν ή οι Ερντογάν αυτού του κόσμου το μέτρο τής ικανοποίησής μας από τον όποιο αρχηγό. Όταν η δημοκρατία εκλαμβάνεται ως συμπλήρωμα της κοινωνικής συνοχής κι όχι ως προϋπόθεσή της τότε το πεδίο μένει ελεύθερο σε κάθε ανελευθερία που πλασάρεται ως νεωτερισμός...

Μην περιμένετε από τους φασίστες να παραδεχθούν ΄ότι είναι φασίστες. Μην περιμένετε, όμως, κι από εκείνους που δείχνουν, με τα λόγια και τα έργα τους, ανοχή στο φασισμό να αναλάβουν τις ευθύνες που τους αναλογούν. Γενικώς η ευθύνη είναι η καυτή πατάτα που ο ένας μας πετάει στον άλλο μέχρι όλοι μας να καούμε από τα στραβά μάτια που κάνουμε στους δημοκράτορες και να μετατρέψουμε την κατάλυση της δημοκρατίας από τραγωδία σε απλό ατύχημα. Δίχως ευθύνη, όμως, δεν υπάρχει δημοκρατία και χωρίς δημοκρατία η ελευθερία είναι ένα σάβανο αδειανό...

Which side are you on?...

Αν ο Ντ. Τραμπ μιλούσε ελληνικά θα το έκανε με τα λόγια και τη φωνή τού Αδ. Γεωργιάδη. Φυσικά δεν είναι ο πρόεδρος των ΗΠΑ που μιμείται τον υπουργό Υγείας αλλά το αντίστροφο κι αυτό προφανώς και δεν είναι τυχαίο. Ο Αδωνις ξέρει ότι δεν θα έχει καλύτερη ευκαιρία για να διεκδικήσει την ηγεσία τής ΝΔ και την πρωθυπουργία από τη σημερινή, όταν ανοίγει η μάχη τής διαδοχής κι ο τραμπισμός, που βρίσκεται τόσο κοντά στις δικές του ιδεοληψίες, θριαμβεύει. Και γι' αυτό δεν θα διστάσει να ξεστομίσει ακόμα και τα μεγαλύτερα ψέματα για να πετύχει το σκοπό του ούτε να προβεί και στις πιο χυδαίες ενέργειες, όπως συνέβη και στη Νίκαια με θύμα του τον γιατρό που σώζει ζωές...

Το δύσκολο ερώτημα είναι τι κάνουμε για να απαντήσουμε στον τραμπισμό όσοι αυτοπροσδιοριζόμαστε ως προοδευτικοί. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να παραδώσουμε τα όπλα. Αν μη τι άλλο, οι 200 της Καισαριανής θα μας καταριούνταν αν το κάναμε και με το δίκιο τους... 

Από την άλλη, όμως, προφυλασσόμαστε κι από τις προβοκάτσιες και η καλύτερη προστασία είναι να απαντάμε με τη νομιμότητα κι όχι με την επαναστατική γυμναστική, η οποία έχει αποδειχθεί διαχρονικά ατελέσφορη. Ας μην ξεχνάμε, για παράδειγμα, ότι τον Μάη του '68 ακολούθησε η επανεκλογή Ντε Γκωλ στην προεδρία τής Γαλλίας...

Η ζωή είναι κι επιλογές, πρωτίστως επιλογές. Δεν έχει και τόση σημασία αν αποδειχθούν σωστές ή λανθασμένες. Έτσι κι αλλιώς κανείς μας δεν μπορεί να προβλέψει με απόλυτη επιτυχία το μέλλον. Το ίδιο ισχύει και με την πολιτική. 

Είτε είσαι με όσους αδικούν είτε με τους αδικημένους, με τους πολλούς ή με τους λίγους, με τους ισχυρούς ή τους αδύναμους. Όλα τα υπόλοιπα είναι προφάσεις εν αμαρτίαις γιατί ντρέπεσαι να πεις ξεκάθαρα ότι προκειμένου να επιβιώσεις δεν έχεις κανένα πρόβλημα να γίνεις και το απαραίτητο δεκανίκι τού συστήματος ξεπλένοντάς το...

   

  

Θέλει κι ο λαϊκισμός την ασυλία του...

Το "πονάει χέρι κόβει χέρι" είναι διαδεδομένη επιλογή αλλά αρκετές φορές είναι τόσο ορθή όσο και η υποταγή στο λαϊκισμό. Η πλήρης κατάργηση, για παράδειγμα, των ασυλιών των βουλευτών και των υπουργών και η νομική τους εξίσωση με τους υπόλοιπους πολίτες δεν είναι παράλογη, ιδίως όταν οι ασυλίες έχουν συνδεθεί με την ασυδοσία και το ξέπλυμα εγκλημάτων, ακόμα και κακουργημάτων. 

Το να μπορεί, όμως, ο οποιοσδήποτε να στείλει στα δικαστήρια έναν βουλευτή ή έναν υπουργό είναι πολύ πιθανό να μας οδηγήσει σε αγωγές SLAPPs, στην καταχρηστική άσκηση δηλαδή ενός δικαιώματος ούτως ώστε να φιμώνεται ακόμα και η ελευθερία έκφρασης γνώμης. Αυτό συμβαίνει, άλλωστε, τα τελευταία χρόνια σε βάρος αρκετών ρεπόρτερ τής ερευνητικής δημοσιογραφίας...

Είναι πολύ χαρακτηριστικό το παράδειγμα της άρσης ασυλίας τού Π. Πολάκη με την αιτιολογία πως με κατάθεσή του στο δικαστήριο για τα λαμόγια τού ΚΕΕΛΠΝΟ επιχείρησε να επηρεάσει αθέμιτα τους δικαστές. Δεν θα σταθώ στο ότι στην ίδια δίκη κατέθεσε κι εν ενεργεία υπουργός, ο Αδ. Γεωργιάδης, ο οποίος μάλιστα εμφανίστηκε στο ακροατήριο και σε άλλες συνεδριάσεις, χωρίς να ζητηθεί καν να αρθεί η ασυλία του. 

Στέκομαι, όμως, στο ότι αν ένας βουλευτής οδηγείται στη δικαιοσύνη για μια κατάθεσή του σε δίκη ή ακόμα και για αναρτήσεις του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ανοίγουμε διάπλατα την πόρτα στην ομερτά. Γιατί να πάει κάποιος άλλος βουλευτής να καταθέσει σε βάρος καταχραστών τού δημοσίου χρήματος, φερόμενων έστω, αν είναι να καθίσει κι ο ίδιος στο εδώλιο του κατηγορουμένου;...

Η κοινωνία, ειδικά ύστερα από τα Τέμπη και τον ΟΠΕΚΕΠΕ, θέλει αίμα στην αρένα, πολιτικούς να κλειστούν στη φυλακή και οι δεσμοφύλακες να πετάξουν τα κλειδιά. Ποιος μπορεί να την κατηγορήσει όταν η ατιμωρησία έχει γίνει συνώνυμο της πολιτικής επιβίωσης διεφθαρμένων εθνικών αντιπροσώπων και διαβρωμένων κομμάτων; 

Αλίμονο, όμως, αν μετατρέψουμε την απονομή δικαιοσύνης σε ένα ατελείωτο λαϊκό δικαστήριο που θα καταδικάζει δίκαιους κι άδικους με τον ίδιο τρόπο. Σε αυτό το πλαίσιο, προφανώς και το άρθρο 86 του Συντάγματος χρήζει αναθεώρησης. Η πλήρης κατάργησή του, ωστόσο, χωρίς δικλείδες κατά τής καταχρηστικότητας αν συμβεί θα είναι μια ακόμα υπαναχώρηση του πολιτικού μας συστήματος στον άκρατο λαϊκισμό, τον οποίο αυτή η χώρα έχει φάει αμάσητο με την κουτάλα...

   

Αδικούμε τις στρουθοκάμηλους...

Είναι αμφίβολο αν οι στρουθοκάμηλοι χώνουν όντως το κεφάλι τους στην άμμο όταν διαισθάνονται κίνδυνο, πιστεύοντας ότι με αυτόν τον τρόπο αυτοπροστατεύονται. Το πιθανότερο είναι πως όχι. Οι άνθρωποι, πάντως, το κάνουμε συχνά. Είτε γιατί πιστεύουμε ότι έτσι αποφεύγουμε μια δύσκολη κατάσταση είτε γιατί θεωρούμε πως είναι η καλύτερη μέθοδος για να αγνοήσουμε όλα όσα είναι τόσο οφθαλμοφανή που μόνο αν τυφλωθούμε οικειοθελώς θα καταφέρουμε να αποφύγουμε την αναμέτρηση με την πραγματικότητα...

Τίποτα το ανθρώπινο δεν μου είναι ξένο, όπως και η ανάγκη να πιαστούμε από κάπου σε δύσκολους καιρούς ή να μην απογοητευτούμε από τις επιλογές μας. Σε αυτό το πλαίσιο, κλείνουμε τα μάτια μας στις ενδείξεις, στις αποδείξεις και στα γεγονότα, στιγματίζουμε όσους μας τα υποδεικνύουν και συνεχίζουμε την πορεία μας προς το γκρεμό με το χαμόγελο στα χείλη. Είμαστε πρόθυμοι να υπερασπιστούμε με πάθος τα ίδια και τα αντίθετά τους αρκεί να συμβαδίζουν με τη βαθιά μας επιθυμία να μην μας βυθίσουν οι ψευδαισθήσεις μας...

Η υποταγή τής μάζας στον αρχηγό τής αγέλης δεν είναι δημιούργημα του 21ου αιώνα, είναι κομμάτι τού συλλογικού μας ασυνείδητου από τα πανάρχαια χρόνια. Γι' αυτό και δεν θα έπρεπε να μας εκπλήσσει και τόσο πολύ το ότι, για παράδειγμα, εργαζόμενοι της Βιολάντα μόνο που δεν σήκωσαν στα χέρια τον εργοστασιάρχη που ενδέχεται να έχει σοβαρές ποινικές ευθύνες για τον θάνατο πέντε συναδέλφων τους... 

Ακολουθούμε αρχέτυπα μεγαλώνοντας σε μια κοινωνία και σε ένα σύστημα που τα αναπαράγει με ευκολία για να διαιωνίζεται και το ίδιο. Η αλλαγή τού μοντέλου θέλει τόλμη και η τόλμη πολίτες. Και τα δύο, είδη δυσεύρετα... 

                                                                                    

Δημοκράτορες δίχως στέμμα...

Μπορεί να ευθύνεται ο Π. Ντε Γκρες για τα πολιτικά κι όχι μόνο αμαρτήματα των προγόνων του; Σε καμία περίπτωση, όποιο κριτήριο κι αν λάβουμε υπόψη, τη νομιμότητα δηλαδή και την ηθική. Κι αν μεγάλωσε και ζει στα πλούτη, κάποια από τα οποία ανήκουν στον ελληνικό λαό, δεν έχω γνωρίσει πολλούς ανθρώπους που τα έχουν απαρνηθεί για να ζήσουν με τρεις κι εξήντα... 

Αν, όμως, ο Γλύξμπουργκ- για να λέμε τα πράγματα με το όνομά τους- επιθυμεί να πολιτευτεί θα όφειλε ο ίδιος να επιστρέψει στο ελληνικό Δημόσιο μέρος τής περιουσίας που διαχειρίζεται. Μόνο τότε θα μπορέσουμε να μιλήσουμε μαζί του και πολιτικά...

Όπως κι αν έχει, η κοινοβουλευτική μας δημοκρατία πράγματι κινδυνεύει αλλά όχι γιατί ο γιος τού νεκρού έκπτωτου βασιλιά έχει αντιληφθεί τον πολιτικό μας χυλό και θέλει να αναμειχθεί κι εκείνος σε αυτόν. Κινδυνεύει κυρίως από τους δημοκράτορες που την έχουν ευτελίσει σε ένα θέατρο μικροκομματικών σκιών που παράγουν κουτσομπολιό αντί για πολιτική, τοξικότητα στη θέση τής αναζήτησης πεδίων σύγκλισης, μικρομεγαλισμούς κι όχι συνθέσεις. Και με αυτόν τον τρόπο μπορεί αύριο μεθαύριο να δούμε τον Κ. Μητσοτάκη να κυβερνά όχι μόνο με τον Αδ. Γεωργιάδη, τον Θ. Πλεύρη και τον Μ. Βορίδη αλλά και με τον Κ. Βελόπουλο και την Αφρ. Λατινοπούλου...

Έτσι κι αλλιώς, στην εποχή τής τεχνητής νοημοσύνης δεν είναι ξεπερασμένη μόνο η βασιλεία αλλά και η κοινοβουλευτική δημοκρατία. Είναι αδιανόητο να ψηφίζουμε μαζικά και ηλεκτρονικά μόνο για το ποιο τραγούδι θα στείλουμε στη Eurovision κι όχι και για τα ζητήματα της καθημερινότητάς μας. Σε ένα πολιτικό τοπίο, άλλωστε, όπου οι ηγέτες είναι ηγετίσκοι είναι προτιμότερο τα λάθη να τα διαπράττει ο λαός κι όχι οι δημαγωγοί...

Το AI δεν μπορεί ακόμα να κρύβει την ανεπάρκεια...

Η τεχνητή νοημοσύνη είναι ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο, το οποίο, πέρα από τη διευκόλυνση που μας παρέχει στους τομείς εργασίας μας, προσθέτει στις γνώσεις μας, εξειδικευμένες κι εγκυκλοπαιδικές. Δεν μπορεί, όμως, να υποκαταστήσει ούτε την άγνοιά μας ούτε την ανεπάρκειά μας εκεί που αυτές υπάρχουν. Κι αυτό φαίνεται, όσο κι αν προσπαθούμε να καλλωπίσουμε τα ελλείμματά μας πίσω από ξύλινα καλολογικά σχήματα...

Δεν θα αργήσει η ημέρα που το AI θα αντικαταστήσει τον άνθρωπο. Κι αυτό δεν είναι απαραιτήτως κακό αν λάβουμε υπόψη πως ύστερα από χιλιάδες χρόνια εξέλιξης ακόμα σκοτώνουμε ο ένας τον άλλο, κυριολεκτικώς και μεταφορικώς. Μέχρι να συμβεί, όμως, αυτό ο ανθρώπινος πολιτικός λόγος που δίνει απαντήσεις στα καθημερινά ζητήματα δεν υποκαθίσταται εύκολα από θεωρητικούρες που μπορούν να δικαιολογούν και τα αδικαιολόγητα αφού δεν εμπεριέχουν ουσία. 

Στο μπλέντερ, άλλωστε, της τεχνητής νοημοσύνης και η μεγαλύτερη κοινοτοπία αποκτά χαρακτηριστικά υπέρτατης αλήθειας. Κι ας μην είναι τίποτα παραπάνω από φύκια για μεταξωτές κορδέλες...

Όπως κι αν έχει, η τεχνητή νοημοσύνη στοιχίζει λιγότερο: δεν χρειάζεσαι, για παράδειγμα, ανθρώπους για να σου κάνουν αναρτήσεις, να σου γράφουν λόγους και προγράμματα, να δίνουν γραμμή. Κι όσο για τα like, ας είναι καλά τα μποτ από τη Σουαζιλάνδη και την Ακτή Ελεφαντοστού... 

Όσο, όμως, κι αν απέχεις από τα γήινα για τους δικούς σου λόγους, έρχεται κάποια στιγμή που η σύγκρουση με την πραγματικότητα είναι πλαγιομετωπική. Και τότε δεν σε σώζουν ούτε τα καλοπληρωμένα τρολ ούτε οι τυφλοί οπαδοί τους οποίους "αναγκάζεις" τη μία ημέρα να υπερασπίζονται με πάθος ένα πράγμα και την επομένη το ακριβώς αντίθετό του...