Περί "Δικτατορίας"...

Στη "Δικτατορία" (εκδόσεις Άπαρσις) οι ήρωες είναι ικανοί να κάνουν τα πάντα. Κι αν αυτό ακούγεται ως κάτι που μπορεί να συμβαίνει μόνο στη λογοτεχνία, κάθε άλλο παρά ισχύει. Σε ένα σύμπαν που διαστέλλεται επιταχυνόμενο, το ίδιο μπορούν να πράξουν και οι άνθρωποι που ζουν εντός του. Κι ας νομίζουν πως η ζωή που τους έχει δοθεί είναι σύντομη, ανιαρή και προβλέψιμη. Αυτήν την υπενθύμιση δίνουν στους αναγνώστες του δράματός τους ο Πέτρος Αργυρίου και οι υπόλοιποι ήρωες της "Δικτατορίας", πως μπορούμε όλοι μας δηλαδή να ζήσουμε και σε μια άλλη διάσταση από αυτή που θεωρούμε δεδομένη και, αλίμονο, μοναδική...

Η στάση που επιλέγω απέναντι σε όλους τους ήρωες όλων των βιβλίων μου δεν είναι αγάπης ή αντιπάθειας, αλλά ενεργού θεατή. Από τη μία τους δίνω την ελευθερία να ενεργούν σύμφωνα με τη βούλησή τους, να θριαμβεύουν και να καταστρέφονται κατά το δοκούν. Από την άλλη, παρεμβαίνω μόνο όταν κρίνω πως χρειάζονται τη βοήθειά μου. Όχι, πάντως, γιατί γνωρίζω κάτι παραπάνω από αυτούς, κι εγώ μαζί τους αναρωτιέμαι ποιο θα είναι το φινάλε των περιπετειών τους. Παρεμβαίνω μόνο όταν κρίνω πως υπάρχουν μέσα τους κι άλλοι δρόμοι που μπορούν να χαράξουν, κι άλλες επιλογές που είναι σε θέση να κάνουν...

Η "Δικτατορία" δεν είναι πολιτικό μυθιστόρημα, όχι περισσότερο τέλος πάντων από όσο είναι κοινωνικό ή ερωτικό. Είναι μια ιστορία ανθρώπων που επέλεξαν, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, να βρεθούν σε εξαιρετικές καταστάσεις και να αντιδράσουν σε αυτές με ενδεχομένως μη συνηθισμένο τρόπο. Είναι, στην ουσία, μια μικρογραφία τής Ιστορίας τής ανθρωπότητας, όπως είναι άλλωστε κάθε προσωπική μας ιστορία, ανεξαρτήτως αν δεν αναγνωρίζουμε σε αυτή αυτομάτως ιστορικές διαστάσεις. Στο μικρό εμπεριέχεται το μεγάλο και το μεγάλο στο μικρό, αρκεί να έχουμε τα μάτια και τις καρδιές μας ανοιχτές για να το συλλαμβάνουμε...



  

"Δεν γεννιούνται παλικάρια στης Χαλιμάς τα παραμύθια"...

Αν κάποιος κάνει μια σύντομη περιήγηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, θα υποθέσει πως σχεδόν όλη η Ελλάδα ήταν αυτόπτης μάρτυρας όταν έχανε τη ζωή του ο Ζ. Κωστόπουλος. Γνωρίζει, δηλαδή, από πρώτο χέρι πώς αυτό συνέβη κι έχει άποψη είτε υπέρ είτε κατά τού νεκρού, αναλόγως ποιο ιδεολογικό αφήγημα βοηθά τον καθένα να κοιμάται πιο ήσυχα τα βράδια...

Ομοίως, στην περίπτωση της σύλληψης των δημοσιογράφων τού "Φιλελεύθερου" εκείνοι που ζητούσαν την απόλυση Καψώχα εμφανίζονται τώρα υπέρμαχοι της ελευθερίας τού Τύπου και της ελευθερίας τής έκφρασης, πάλι αναλόγως με τι βολεύει κάθε φορά το κομματικό/ ιδεολογικό αφήγημα. Τα πραγματικά περιστατικά και στις δύο περιπτώσεις πλάθονται αναλόγως τού πώς συμφέρει τον καθένα να τοποθετείται στο δημόσιο λόγο του είτε από ιδεολογικές παρωπίδες είτε χάρη σε οικονομικά ανταλλάγματα...

Σε αντίθεση με τα υπόλοιπα δέκα εκατομμύρια των Ελλήνων δεν γνωρίζω τι κρύβεται πίσω από τη δολοφονία Κωστόπουλου ούτε αν εμπλέκονται και κρατικοί αξιωματούχοι στο φαγοπότι με τα κοινοτικά κονδύλια για τους πρόσφυγες. Σε ένα γενικό πλαίσιο, δεν λιντσάρεις έως θανατώσεώς του έναν μαστουρωμένο κλέφτη ή ληστή ο οποίος δεν απειλεί τη ζωή σου ούτε οδηγείς στο αυτόφωρο δημοσιογράφους, ακόμα κι αν έχουν γράψει ψέματα. Για τον κλέφτη υπάρχει η αστυνομία ή, έστω, η ακινητοποίησή του από πολίτες με πολύ ηπιότερα μέσα, για τον δημοσιογράφο η μήνυση κι αγωγή χωρίς κρατητήριο...

Γιατί, όμως, να επιτρέπουμε στην αλήθεια να μας χαλάσει μια όμορφη ιστορία; Ο Ζ. Κωστόπουλος μπορεί να ήταν το καλύτερο παιδί τού κόσμου και με μαχητική διάθεση, το οποίο η μισαλλόδοξη κοινωνία μας το ταλαιπώρησε όσο βρισκόταν εν ζωή. Οι ήρωες, όμως, δεν κυκλοφορούν μαστουρωμένοι ούτε κλέβουν και μεταπωλούν για να πάρουν τη δόση τους ούτε επιτρέπουν στον εαυτό τους την αυτοταπείνωση...

Ο καθένας μας κουβαλά το δικό του σταυρό σε αυτήν τη ζωή, άλλος μεγαλύτερο κι άλλος μικρότερο, αλλά αν ήταν να αθωώναμε κάθε εγκληματική ενέργεια από έλεος για την ανθρώπινη αδυναμία τότε η δικαιοσύνη θα πήγαινε περίπατο και, κατά συνέπεια, και η κοινωνική συνοχή. Ομοίως, οι ήρωες δημοσιογράφοι δεν είναι ούτε κρατικοδίαιτοι ούτε συντηρούνται με κομματικά λεφτά παριστάνοντας, κατά τα άλλα, τους φιλελεύθερους ή τους ιδεολόγους Αριστερούς. Μόνο, επομένως, αν βάλουμε κι άλλα χρώματα στη ζωή μας πέρα από το άσπρο και το μαύρο θα καταφέρουμε να σταματήσουμε την αδερφοφαγία...

Αλίμονο στους λαούς που όταν έχουν ανάγκη από ήρωες αυτοί δεν υπάρχουν...

Τα Δεκεμβριανά του 1944 προετοίμασαν τον εμφύλιο πόλεμο και τα όσα ακολούθησαν τη δολοφονία τού Αλέξη Γρηγορόπουλου στην ουσία προανήγγειλαν την εποχή των μνημονίων. Κι αυτό γιατί η κρίση δεν ξέσπασε όταν το ελληνικό Δημόσιο δεν μπορούσε πλέον να δανειστεί από τις αγορές αλλά πολύ καιρό πριν. Κυρίως από τότε που το ιδανικό για ένα καλύτερο και πιο δίκαιο κόσμο αντικαταστάθηκε και στην ψυχή τής νεολαίας από το κυνήγι τού χρήματος και της δόξας, από την επικράτηση της ατομικής ευδαιμονίας απέναντι στη συλλογική ευτυχία...

Ξέρω, όλα αυτά διαβάζονται σαν έκθεση για τις πανελλήνιες εξετάσεις, ωστόσο ό,τι συνέβη στη χώρα μετά από το Δεκέμβριο του 2008 εξήγησε αυτό που πριν οκτώ χρόνια έμοιαζε ανεξήγητο, γιατί δηλαδή μια ολόκληρη γενιά ξεσηκώθηκε ύστερα από την εν ψυχρώ δολοφονία ενός συνομηλίκου της. Όλοι εκείνοι που βγήκαν στους δρόμους- δεν αναφέρομαι στους μπαχαλάκηδες οι οποίοι απλώς αναζητούν αφορμές- βρήκαν την ευκαιρία να ξεσπάσουν την κοινή τους κατάθλιψη, αυτή που προκαλείται όταν ιδέες όπως η κοινωνική αλληλεγγύη περιφρονούνται από εκείνους που μετρούν την επιτυχία με το πόσες εξωχώριες εταιρείες έχει κάποιος στις Παρθένες Νήσους, το μόνο ίσως παρθένο στον καπιταλισμό...

Συχνά αναρωτιόμαστε γιατί η σημερινή γενιά των 18άρηδων και των λίγο μεγαλύτερών τους, οι οποίοι σπούδασαν είτε για να μείνουν άνεργοι είτε για να ξενιτευτούν, δεν ξεσηκώνονται όπως το κάνουν πολύ πιο ευνοημένες κοινωνικές ομάδες, για παράδειγμα οι συνδικαλιστές, οι υψηλόμισθοι δημόσιοι υπάλληλοι, οι καραβανάδες ή οι συνταξιούχοι των άνω των 2.000 ευρώ μηνιαίως. Η επανάσταση, ωστόσο, απαιτεί ταξική συνείδηση, άρα και σχετική εκπαίδευση, την οποία οι νέοι μας δεν έλαβαν ούτε από το σπίτι ούτε από το σχολείο ούτε από τον κοινωνικό τους περίγυρο. Χωρίς αυτό να σημαίνει πως είναι ζήτημα DNA ή κακής φουρνιάς...

Τη δεκαετία τού '60 οι περισσότεροι ήταν φτωχοί, δεν είχαν γνωρίσει τι σημαίνει μεσοαστική ζωή κι επομένως συνιστούσαν προσφορότερο υλικό για εξεγερτική δράση. Οι σημερινοί Έλληνες κάτω των 30 μεγάλωσαν με το πρότυπο του εύκολου πλουτισμού, της χρηματιστηριακής φούσκας, του ανεμπόδιστου τραπεζικού δανεισμού, του λάιφσταϊλ, γενικότερα της δίχως κόπο ζωής. Φυσικά και υπάρχει και η ατομική βούληση, η υποχρέωση του καθενός μας να κλείνει τα αφτιά του στις Σειρήνες για να φτάσει στην πνευματική του Ιθάκη. Δεν αντιλαμβάνομαι, ωστόσο, πώς είναι δυνατό αυτό να αθωώνει όσους μετέτρεψαν το υποτίθεται πιο δυναμικό κομμάτι τής κοινωνίας σε απολίτικα ζόμπι τού ανελέητου κλάμπινγκ και της εφήμερης ικανοποίησης...

Ο Αλέξανδρος Γρηγορόπουλος δεν ήταν ήρωας, δεν πολέμησε για κάποιο ανώτερο ιδανικό. Ο τρόπος τής δολοφονίας του, ωστόσο, από έναν τύπο που μπέρδεψε τα Εξάρχεια με το Τέξας συμβολίζει και τη γενικότερη τραγωδία μιας γενιάς που έτυχε να βρεθεί απροστάτευτη στην πορεία μιας σφαίρας που δεν της αναλογούσε. Σαν να μην χάθηκαν ήδη πολλές γενιές σε αυτόν το μαρτυρικό τόπο από πολέμους και διάφορα κυνήγια μαγισσών, έπρεπε να προστεθούν και τα οικονομικά βάρη που οι προηγούμενοι κληροδότησαν στους νεώτερους ως απτή υπενθύμιση της ηθικής τους απαξίωσης. Είναι αλήθεια ότι η τέχνη ανθίζει όταν οι καιροί είναι δύσκολοι. Ο Μίκης Θεοδωράκης, για παράδειγμα, ήταν δημιουργικός στις φυλακές και στα ξερονήσια και στέρεψε όταν κάθε πόλη και χωριό τής Ελλάδας και της οικουμένης άρχισε να του απονέμει το χρυσό κλειδί...

Γιατί, όμως, δεν παράχθηκαν σπουδαία καλλιτεχνικά έργα την εποχή των μνημονίων, έστω από εκείνους που δεν ανήκουν στην κατηγορία των κρατικοδίαιτων πνευματικών ανθρώπων- διασκεδαστών τής ελίτ; Γιατί ακόμα η ελληνική κοινωνία βρίσκεται σε κατάσταση σοκ, αδυνατεί και τώρα να συλλάβει πως οι καιροί άλλαξαν κι αν θέλει να τους διαμορφώσει η ίδια κι όχι να αφήσει άλλους να το κάνουν γι' αυτή έχει πρώτιστη υποχρέωση να πάψει επιτέλους να θρηνεί για τον πλαστικό παράδεισο που έχασε και να βάλει τα θεμέλια για έναν παράδεισο με σάρκα κι οστά. Μόνο τότε και οι πένες θα κεντήσουν, οι νότες θα κελαηδήσουν και τα πινέλα θα θριαμβεύσουν. Οικτίρουν τους λαούς που χρειάζονται ήρωες κι έχουν δίκιο, ακόμα πιο αξιολύπητοι όμως είναι οι λαοί που όταν τους έχουν ανάγκη αυτοί δεν υπάρχουν...