Αυτή η στάνη, αυτό το γάλα βγάζει...

Ο καθένας μας θα ψηφίσει αυτό που θέλει να ψηφίσει στις εκλογές ή, τέλος πάντων, αυτό που εκτιμά ως το λιγότερο κακό και κλείνοντας τη μύτη του. Θα μπορούσαμε, όμως, όλοι μας να συμφωνήσουμε σε κάτι ανεξαρτήτως της κομματικής μας επιλογής, να μην ψηφίσουμε δηλαδή αυτούς που είναι απολύτως προφανές ότι αναζητούν προσωπική σανίδα πολιτικής επιβίωσης και οι οποίοι δεν είναι και λίγοι. Όχι γιατί οι νεοεισερχόμενοι στον πολιτικό στίβο είναι απαραιτήτως καλύτεροι αλλά γιατί για εκείνους τουλάχιστον ισχύει το τεκμήριο της πολιτικής αθωότητας...

Ο Αλ. Τσίπρας, για παράδειγμα, παρουσίασε και στο Χαλάνδρι πέντε ενδιαφέρουσες νέες περιπτώσεις στελεχών τις οποίες από κάτω χειροκροτούσαν με μισή καρδιά η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ και της Νέας Αριστερά και με γνήσιο ενθουσιασμό οι άδολοι προσωπολάτρες τού μεσσία που δεν θέλει να τον αποκαλούμε μεσσία. Ο πρώην πρωθυπουργός παρουσίασε και κάποιες άλλες τέτοιες περιπτώσεις κατά την περιοδεία του ανά τη χώρα για την "Ιθάκη". Θα προτιμούσα να έβλεπα αυτά τα λιγότερο ή και καθόλου φθαρμένα στελέχη να συναπαρτίζουν την Κοινοβουλευτική του Ομάδα από- ονόματα δεν λέμε, υπολήψεις δεν θίγουμε- επαγγελματίες πολιτικούς κολλημένους στη βουλευτική ή κομματική τους έδρα...

Εδώ μπαίνει, όμως, το κεφαλαιώδες ερώτημα του αν το ίδιο εκλογικό σώμα που είναι εθισμένο στο μεσσιανισμό, στο νεποτισμό και στον πελατειασμό μπορεί να κάνει επιλογές που να ξεπερνούν τα ειωθότα, ακόμα κι αν πρόκειται για φρέσκα πρόσωπα. Χλωμό ως πολύ χλωμό το βλέπω, σε σημείο που ακόμα κι αν αυξηθεί η συμμετοχή στις κάλπες αυτή μάλλον θα κατευθυνθεί προς την ακροδεξιά- κεκαλυμμένη ή όχι- παρά σε κάτι προοδευτικό, έστω και ψευδεπίγραφα. Για κάτι διαφορετικό χρειαζόμαστε και κοινωνίες όπου ο πρώτος δεν θα είναι τα πάντα κι ο δεύτερος τίποτα. Οι κοινωνίες, όμως, μηδενικού αθροίσματος αυτούς τους πολιτικούς αναπαράγουν... 

 

Όλοι μαζί ξέρουμε ποιοι τα έφαγαν...

Είναι φανερό ότι ο μεσσίας που δεν θέλει να τον αποκαλούμε μεσσία αντιγράφει τον Ανδρ. Παπανδρέου κι ως προς το σχέδιο επιστροφής του. Δεν θα σταθώ στη σύγκριση των δύο ανδρών, ας τους κρίνει η Ιστορία. 

Στέκομαι, ωστόσο, σε μια άλλη κεφαλαιώδη διαφορά. Όταν το 1993 ο Ανδρέας επέστρεψε στην εξουσία ήταν ηγέτης μιας παράταξης κι όχι απλώς ενός κόμματος. Το ΠΑΣΟΚ είχε γειωθεί για τα καλά στην κοινωνία κι αυτή του η γείωση, άλλωστε, στο συνδικαλισμό και στην τοπική αυτοδιοίκηση συνέδραμε τα μάλα ώστε ο πατήρ Μητσοτάκης να μην ολοκληρώσει καν τετραετία. Όσο χαρισματικός, δηλαδή, κι αν ήταν ο, έτσι κι αλλιώς ασθενής, αρχηγός δεν θα τα είχε καταφέρει αν δεν υπήρχε κι ένας δυνατός πολιτικός οργανισμός από πίσω του να τον υποστηρίζει...

Από την άλλη, ο συγγραφέας τής "ΠαραμΙθάκης" δεν έχει καν κόμμα και ούτε μπορούμε να είμαστε σίγουροι ότι θα κάνει. Εδώ καλά καλά δεν μπορεί να συνεδριάσει το επιστημονικό του συμβούλιο χωρίς γκρίνιες, σκεφτείτε να πρέπει να βρει και στελέχη που να κάνουν το στοιχειώδες γκελ στην κοινωνία. Γιατί αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα με μια κοινωνία που εξαγριώνεται ημέρα με την ημέρα, πως δεν θέλει να βλέπει μπροστά της κανέναν από αυτούς που κυβέρνησαν ή κυβερνούν...

Φυσικά κι αυτή η κοινωνία δεν είναι αμέτοχη ευθυνών. Οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι, για παράδειγμα, δεν μπορούν να παριστάνουν πως οι κομπίνες με τις επιδοτήσεις ξεκίνησαν το 2019 ή θα τελειώσουν μετά τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Κι αν δεν τα φάγαμε όλοι μαζί σίγουρα ξέρουμε περισσότερα για το ποιοι τα έφαγαν αλλά ντρεπόμαστε να το μαρτυρήσουμε. Είμαστε μια κοινωνία συνενοχής κι όχι αθώων, προσφέροντας εμμέσως το καλύτερο άλλοθι για τους "νόμιμους ιδιοκτήτες τής χώρας". Κι αυτοί φυσικά το εκμεταλλεύονται απολύτως...

 

Ούτε ιδεολόγοι ούτε κορόιδα...

Τύφλα να έχουν η Γέφυρα των Στεναγμών στη Βενετία ή το Τείχος των Δακρύων στην Ιερουσαλήμ μπροστά στους δακρυγόνες αδένες που θα ανοίξουν στην Κουμουνδούρου και στην Πατησίων αν ο μεσσίας που δεν θέλει να τον αποκαλούμε μεσσία αποφασίσει να κάνει στροφή στην καριέρα του διεκδικώντας ένα Νόμπελ Λογοτεχνίας κι όχι την επιστροφή του στην κεντρική πολιτική σκηνή. Η συντριπτική πλειονότητα των βουλευτών και των στελεχών τού ΣΥΡΙΖΑ και της Νέας Αριστεράς προσμένουν να τους διασώσει κι αν δεν το κάνει θα έχει πάει χαμένος κι όλος ο αυτοεξευτελισμός τους (και) των τελευταίων μηνών. Γιατί τι άλλο από αυτοεξευτελισμός είναι να σε φτύνουν συνέχεια κι εσύ να παριστάνεις πως ρίχνει καταιγίδα;...

Όταν βλέπεις, για παράδειγμα, τον Π. Πολάκη να κάθεται δίπλα δίπλα με τον Αλ. Χαρίτση καταλαβαίνεις και το μέγεθος της απόγνωσης αμφοτέρων των ανδρών, είτε συχνάζουν πάνω είτε κάτω από τα 300 μέτρα. Αν μη τι άλλο, πάντως, η "Ιθάκη" δεν μας δίνει μόνο το ταξίδι, που θα έλεγε κι ο Αλεξανδρινός, αλλά και τη δυνατότητα να αξιολογήσουμε πόσο χαμηλού ηθικού αναστήματος ήταν όλοι εκείνοι που μας πουλούσαν ηθικό πλεονέκτημα σαν να ήταν χύτρες ταχύτητας. Κι αν δεν έκλεψαν όπως η συμμορία που μας κυβερνά τα τελευταία εξίμισι χρόνια δεν έκαναν και πολλά για να διασφαλίσουν ότι οι νόμιμοι ιδιοκτήτες τής χώρας θα πληρώσουν για τις αμαρτίες τους. Και τώρα απολογούνται και για τα λίγα που έκαναν για να αποδοθεί δικαιοσύνη...

Την ερχόμενη Τετάρτη θα παρελάσουν στο Παλλάς όλα τα πολιτικά ορφανά τού Αλέξη για να διαπιστώσει αυτοπροσώπως πόσο πρόθυμα είναι να κάνουν τα πάντα για να διασωθούν. Τα πάντα εκτός από το να παραιτηθούν από το βουλευτικό τους αξίωμα, τουλάχιστον όχι αν δεν εξασφαλίσουν πρώτα εκλόγιμη θέση στο ψηφοδέλτιο Τσίπρα. Δεν είναι, άλλωστε, ούτε ιδεολόγοι ούτε κορόιδα. Είναι ακριβώς ο λόγος για τον οποίο οι πολίτες έχουν σιχαθεί την πολιτική...

 

Η σκηνοθεσία της ωριμότητας...

Ας είμαστε ρεαλιστές. Πόσοι ανάμεσά μας είμαστε οι ίδιοι με αυτούς που ήμασταν πριν πέντε, δέκα ή είκοσι χρόνια; Αλλάζουμε όχι μόνο γιατί συμβιβαζόμαστε αλλά και γιατί προσπαθούμε να μαθαίνουμε από τα λάθη μας για να γινόμαστε καλύτεροι για τους ίδιους και τους άλλους γύρω μας. Αν μέναμε ίδιοι κι απαράλλαχτοι αν μη τι άλλο θα ήμασταν βαρετοί και για μας τους ίδιους...

Είναι πολύ διαφορετικό, ωστόσο, να αλλάζεις ανεπαισθήτως, δίχως να το επιδιώκεις κι άλλο να προσλαμβάνεις ειδικούς για να αρέσεις σε άλλους κι ας μην αρέσεις στον εαυτό σου. Στην τελευταία περίπτωση δεν αποδεικνύεις ωριμότητα αλλά τυχοδιωκτισμό, δεν δείχνεις πως έχεις μάθει από τα λάθη σου αλλά πως τα έχεις προσαρμόσει στις ανάγκες τής ολιγαρχίας και των δημοσκοπικών εταιρειών. Με λίγα λόγια, είσαι ένας ηθοποιός που ερμηνεύεις ένα ρόλο που πιστεύεις ότι θα σου κόψει εισιτήρια αλλά δεν μπορείς να τον χαρακτηρίσεις και βιωματικό...

Ο συγγραφέας τής "ΠαραμΙθάκης", δίχως να λάβουμε υπόψη πόσα στοιχεία της είναι βιογραφικά και πόσα μυθοπλασία, αποδομεί σχεδόν όλους εκείνους με τους οποίους συνεργάστηκε στην πολιτική του καριέρα. Ακόμα και γι' αυτούς, όμως, που το κάνει δικαίως το κάνει με τόσο μεγάλη καθυστέρηση που στο τέλος δεν έχει καμία σημασία... 

Όπως κι αν έχει, έχει βάλει το μεγαλύτερο αυτογκόλ τής πολιτικής του καριέρας και το πιο τραγικό είναι πως δεν του έχει μείνει κανένας πια για να τον μετατρέψει σε αποδιοπομπαίο τράγο των δικών του ασύλληπτων ευθυνών για το ότι η χώρα δεν έχει αξιωματική αντιπολίτευση τα τελευταία εξίμισι χρόνια...

 

Ψηφίστε με αύριο γιατί είχα ήθος το '15 που έχασα το '24...

Κατά κοινή ομολογία η δημοσκοπική βελόνα τού ΠΑΣΟΚ θα είχε ξεκολλήσει, έστω και προσωρινά, αν τον Οκτώβριο του 2024 δεν είχε επανεκλεγεί ο Ν. Ανδρουλάκης αλλά κάποιος άλλος από τους ανθυποψηφίους του. Όχι πως το πάλαι ποτέ Κίνημα έχει μόνο πρόβλημα ηγεσίας αλλά, όπως και να το κάνουμε, έχει σίγουρα και πρόβλημα ηγεσίας... 

Όπως κι αν έχει, πάντως, στη Χαριλάου Τρικούπη δεν απέκλεισαν κανέναν υποψήφιο, πολλώ δε μάλλον τον πρόεδρό τους από τη δυνατότητα να είναι υποψήφιος. Τήρησαν τους κανόνες τής εσωκομματικής δημοκρατίας και νικητής αναδείχθηκε αυτός που είχε και μάλλον έχει ακόμα τη μεγαλύτερη επιρροή στον εσωκομματικό μηχανισμό γιατί, κακά τα ψέματα, αυτοί οι μηχανισμοί είναι που κατά βάση κρίνουν τέτοιου είδους μάχες...

Το Σεπτέμβριο του 2023 η κοινωνία αποφάσισε να αψηφήσει τον άτυπο κανόνα πως οι αρχηγοί εκλέγονται από στενότερους ή ευρύτερους πυρήνες τής κομματικής γραφειοκρατίας. Επέλεξε για πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ κι αρχηγό τής αξιωματικής αντιπολίτευσης κάποιον που δεν προερχόταν από τον κομματικό σωλήνα, ανεξαρτήτως αν κι εκείνος στηρίχθηκε από μέρος του για να εκλεγεί... 

Ο κομματικός σωλήνας, ωστόσο, αποφάσισε να εκδικηθεί τη βάση και την επιλογή της όταν διαπίστωσε ότι στο προεδρικό γραφείο δεν καθόταν πλέον κάποιος που αγόταν και φερόταν ή κάποιος αχυράνθρωπος. Κι εκεί που τσιπρικοί, τσακαλωτικοί, αχτσιογλικοί, πολακικοί δεν ήθελαν ούτε να βλέπουν ο ένας τον άλλο συμμάχησαν για να διώξουν τον αποσυνάγωγο Στέφανο Κασσελάκη, ο οποίος δεν είχε μεγαλώσει τραγουδώντας θούριους μεταξύ κοψιδιού και ρετσίνας...

Φυσικά και κανένας αρχηγός δεν εκλέγεται για πάντα ή δεν πρέπει και να υπόκειται και στη διαδικασία τής καθαίρεσης. Έστω κι αν εν προκειμένω επρόκειτο για τον τραγέλαφο το ένα τρίτο να ψηφίζει τηλεφωνικά από την παραλία... 

Σε κανένα δημοκρατικό κόμμα, ωστόσο, του κόσμου δεν αποκλείεται ο καθαιρεθείς πρόεδρός του από το να είναι ξανά υποψήφιος εκτός αν έχει καταδικαστεί αμετάκλητα για σοβαρό κακούργημα, όπως ο εκ προμελέτης φόνος, και πάντως όχι γιατί έστειλε ένα εξώδικο. Εκείνη την ημέρα, συνεπώς, την 8η Νοεμβρίου 2024, και στο συνέδριο του μπουζουξίδικου ο ΣΥΡΙΖΑ έπαψε αμετάκλητα να είναι ένα δημοκρατικό, προοδευτικό κόμμα...

Όλα αυτά συνέβησαν σε σενάριο και σκηνοθεσία Αλέξη Τσίπρα. Κανένας στην Κουμουνδούρου δεν θα τολμούσε να ξεπεράσει τα όρια του σταλινοφασισμού αν το πραξικόπημα δεν είχε τις πλάτες τού πρώην πρωθυπουργού. Γι' αυτό και είναι τουλάχιστον ειρωνικό όσοι αποκαλούν "περσινά ξινά σταφύλια" τα γεγονότα τού 2024, όταν η χώρα έχασε την αξιωματική της αντιπολίτευση γιατί ένας συνταξιούχος πολιτικός ήθελε να επανέλθει, να μιλούν για την αναγκαιότητα να μάθουμε τι πραγματικά συνέβη το 2015... 

Ήθος, άλλωστε, δεν είναι μόνο να μην πλουτίζεις έχοντας ασκήσει εξουσία αλλά και να μην ραδιουργείς σε βάρος τού διαδόχου σου γιατί δεν αντέχεις την αποστρατεία. Ήθος είναι, επίσης, να δώσεις στοιχεία για το ποιοι και με ποια ποσά χρηματοδοτούν το πρότζεκτ "Ιθάκη" όταν, σε αντίθεση με το Κίνημα Δημοκρατίας που έχει μέλη και στελέχη που συνεισφέρουν κι από το υστέρημά τους, εσύ δεν έχεις παρά μια μωροφιλοδοξία η οποία τυγχάνει άπλετης μιντιακής υποστήριξης. 

Ήθος είναι, επίσης, να μην χρησιμοποιείς τον διάδοχο του διαδόχου σου ως παρένθετη μητέρα και να επιτρέπεις να αυτοεξευτελίζονται οι βουλευτές τού πρώην κόμματός σου που αναζητούν σε σένα σανίδα σωτηρίας. Εν τέλει, το όποιο ηθικό πλεονέκτημα της "πρώτης φοράς Αριστεράς" πέθανε στις 8 Νοεμβρίου του 2024. Το αν υπήρχε, επομένως, το 2015 είναι παντελώς αδιάφορο...   

 

 

Οι κωφεύοντες δεν σε ακούνε ούτε όταν ουρλιάζεις...

Εδώ και πολλά χρόνια η αντιπολίτευση χτίζει τις δικαιολογίες της για τις αποτυχίες της σε ένα αληθινό γεγονός, στη μιντιακή κυριαρχία τού καθεστώτος Μητσοτάκη. Πράγματι, κανένας άλλος πολιτικός δεν είχε απολαύσει την ασυλία που απόλαυσε κι εν μέρει απολαμβάνει ακόμα ο νυν πρωθυπουργός κι από την εποχή που ήταν αρχηγός τής αξιωματικής αντιπολίτευσης. Το ένα δέκατο των σκανδάλων για τα οποία ευθύνεται να είχε συμβεί επί διακυβέρνησης Τσίπρα τα κυρίαρχα μέσα θα ζητούσαν από το πρωί μέχρι το βράδυ την παραίτηση Μητσοτάκη και τη σταύρωσή του στην πλατεία Συντάγματος...

Αυτή είναι, όμως, μόνο η μισή αλήθεια. Και το 2015, άλλωστε, ούρλιαζαν οι λύκοι πως οι συριζαίοι θα έβγαζαν τη χώρα από το ευρώ αλλά ο λαός στοιχήθηκε με την ελπίδα που ερχόταν, αν και σκόνταψε στην πορεία. Γιατί συνέβη αυτό; Γιατί ο ΣΥΡΙΖΑ τότε είχε ένα αφήγημα που ακουμπούσε στο μυαλό και στην καρδιά τής κοινωνικής πλειοψηφίας. Φυσικά και με λαϊκίστικες προεκτάσεις αλλά σε καμία περίπτωση δεν μιλούσε γενικά κι αφηρημένα για Ιθάκες, νέες θάλασσες και πράσινα άλογα...

Θα ήμουν αφελής αν πίστευα στη διαφάνεια των νέων τεχνολογιών σε μια εποχή που τα προσωπικά δεδομένα είναι το νέο Ελντοράντο. Από την άλλη, όμως, προσφέρουν σε όλους μας πολύ περισσότερες ευκαιρίες και για να ενημερωνόμαστε και για να προβάλλουμε τις ιδέες και τις απόψεις μας. Το πρόβλημα είναι πως η μόρφωσή μας βρίσκεται ένα στάδιο πίσω με συνέπεια να μην μπορούμε να φιλτράρουμε όσα μαθαίνουμε όπως θα έπρεπε. 

Αφήστε που ζούμε σε eco chambers στα οποία η διάδρασή μας περιορίζεται, κατά βάση, με ανθρώπους με τους οποίους έχουμε πολλές κοινές ανησυχίες κι αντιλήψεις. Όλα αυτά, ωστόσο, είναι προβλήματα που επιλύονται από όσους θέλουν να τα επιλύσουν, να ζυμώνονται με την κοινωνία κι όχι να την γαλουχούν, να την ακούνε κι όχι να της επιβάλλονται αφ' υψηλού, να την βοηθούν κι όχι απλώς να ικανοποιούν το υπερεγώ τους...

 

Αλίμονο στους λαούς που όταν έχουν ανάγκη από ήρωες αυτοί δεν υπάρχουν...

Τα Δεκεμβριανά του 1944 προετοίμασαν τον εμφύλιο πόλεμο και τα όσα ακολούθησαν τη δολοφονία τού Αλέξη Γρηγορόπουλου στην ουσία προανήγγειλαν την εποχή των μνημονίων. Κι αυτό γιατί η κρίση δεν ξέσπασε όταν το ελληνικό Δημόσιο δεν μπορούσε πλέον να δανειστεί από τις αγορές αλλά πολύ καιρό πριν. Κυρίως από τότε που το ιδανικό για ένα καλύτερο και πιο δίκαιο κόσμο αντικαταστάθηκε και στην ψυχή τής νεολαίας από το κυνήγι τού χρήματος και της δόξας, από την επικράτηση της ατομικής ευδαιμονίας απέναντι στη συλλογική ευτυχία...

Ξέρω, όλα αυτά διαβάζονται σαν έκθεση για τις πανελλήνιες εξετάσεις, ωστόσο ό,τι συνέβη στη χώρα μετά από το Δεκέμβριο του 2008 εξήγησε αυτό που πριν οκτώ χρόνια έμοιαζε ανεξήγητο, γιατί δηλαδή μια ολόκληρη γενιά ξεσηκώθηκε ύστερα από την εν ψυχρώ δολοφονία ενός συνομηλίκου της. Όλοι εκείνοι που βγήκαν στους δρόμους- δεν αναφέρομαι στους μπαχαλάκηδες οι οποίοι απλώς αναζητούν αφορμές- βρήκαν την ευκαιρία να ξεσπάσουν την κοινή τους κατάθλιψη, αυτή που προκαλείται όταν ιδέες όπως η κοινωνική αλληλεγγύη περιφρονούνται από εκείνους που μετρούν την επιτυχία με το πόσες εξωχώριες εταιρείες έχει κάποιος στις Παρθένες Νήσους, το μόνο ίσως παρθένο στον καπιταλισμό...

Συχνά αναρωτιόμαστε γιατί η σημερινή γενιά των 18άρηδων και των λίγο μεγαλύτερών τους, οι οποίοι σπούδασαν είτε για να μείνουν άνεργοι είτε για να ξενιτευτούν, δεν ξεσηκώνονται όπως το κάνουν πολύ πιο ευνοημένες κοινωνικές ομάδες, για παράδειγμα οι συνδικαλιστές, οι υψηλόμισθοι δημόσιοι υπάλληλοι, οι καραβανάδες ή οι συνταξιούχοι των άνω των 2.000 ευρώ μηνιαίως. Η επανάσταση, ωστόσο, απαιτεί ταξική συνείδηση, άρα και σχετική εκπαίδευση, την οποία οι νέοι μας δεν έλαβαν ούτε από το σπίτι ούτε από το σχολείο ούτε από τον κοινωνικό τους περίγυρο. Χωρίς αυτό να σημαίνει πως είναι ζήτημα DNA ή κακής φουρνιάς...

Τη δεκαετία τού '60 οι περισσότεροι ήταν φτωχοί, δεν είχαν γνωρίσει τι σημαίνει μεσοαστική ζωή κι επομένως συνιστούσαν προσφορότερο υλικό για εξεγερτική δράση. Οι σημερινοί Έλληνες κάτω των 30 μεγάλωσαν με το πρότυπο του εύκολου πλουτισμού, της χρηματιστηριακής φούσκας, του ανεμπόδιστου τραπεζικού δανεισμού, του λάιφσταϊλ, γενικότερα της δίχως κόπο ζωής. Φυσικά και υπάρχει και η ατομική βούληση, η υποχρέωση του καθενός μας να κλείνει τα αφτιά του στις Σειρήνες για να φτάσει στην πνευματική του Ιθάκη. Δεν αντιλαμβάνομαι, ωστόσο, πώς είναι δυνατό αυτό να αθωώνει όσους μετέτρεψαν το υποτίθεται πιο δυναμικό κομμάτι τής κοινωνίας σε απολίτικα ζόμπι τού ανελέητου κλάμπινγκ και της εφήμερης ικανοποίησης...

Ο Αλέξανδρος Γρηγορόπουλος δεν ήταν ήρωας, δεν πολέμησε για κάποιο ανώτερο ιδανικό. Ο τρόπος τής δολοφονίας του, ωστόσο, από έναν τύπο που μπέρδεψε τα Εξάρχεια με το Τέξας συμβολίζει και τη γενικότερη τραγωδία μιας γενιάς που έτυχε να βρεθεί απροστάτευτη στην πορεία μιας σφαίρας που δεν της αναλογούσε. Σαν να μην χάθηκαν ήδη πολλές γενιές σε αυτόν το μαρτυρικό τόπο από πολέμους και διάφορα κυνήγια μαγισσών, έπρεπε να προστεθούν και τα οικονομικά βάρη που οι προηγούμενοι κληροδότησαν στους νεώτερους ως απτή υπενθύμιση της ηθικής τους απαξίωσης. Είναι αλήθεια ότι η τέχνη ανθίζει όταν οι καιροί είναι δύσκολοι. Ο Μίκης Θεοδωράκης, για παράδειγμα, ήταν δημιουργικός στις φυλακές και στα ξερονήσια και στέρεψε όταν κάθε πόλη και χωριό τής Ελλάδας και της οικουμένης άρχισε να του απονέμει το χρυσό κλειδί...

Γιατί, όμως, δεν παράχθηκαν σπουδαία καλλιτεχνικά έργα την εποχή των μνημονίων, έστω από εκείνους που δεν ανήκουν στην κατηγορία των κρατικοδίαιτων πνευματικών ανθρώπων- διασκεδαστών τής ελίτ; Γιατί ακόμα η ελληνική κοινωνία βρίσκεται σε κατάσταση σοκ, αδυνατεί και τώρα να συλλάβει πως οι καιροί άλλαξαν κι αν θέλει να τους διαμορφώσει η ίδια κι όχι να αφήσει άλλους να το κάνουν γι' αυτή έχει πρώτιστη υποχρέωση να πάψει επιτέλους να θρηνεί για τον πλαστικό παράδεισο που έχασε και να βάλει τα θεμέλια για έναν παράδεισο με σάρκα κι οστά. Μόνο τότε και οι πένες θα κεντήσουν, οι νότες θα κελαηδήσουν και τα πινέλα θα θριαμβεύσουν. Οικτίρουν τους λαούς που χρειάζονται ήρωες κι έχουν δίκιο, ακόμα πιο αξιολύπητοι όμως είναι οι λαοί που όταν τους έχουν ανάγκη αυτοί δεν υπάρχουν...