Τα like μας οι προκαταλήψεις μας...

Οι Έλληνες βρίσκαμε αφορμές για διχόνοια πολλούς αιώνες πριν εμφανιστούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Δεν είχαμε ανάγκη τον Μ. Ζάκερμπεργκ για να μας διαιρέσει, το κάναμε και το κάνουμε πολύ καλά και μόνοι μας. Όποιος, όμως, θεωρεί πως οι αλγόριθμοι των social media δεν συμβάλλουν στην κοινωνική πολεμική ατμόσφαιρα μάλλον έχει βάλει τόσο βαθιά το κεφάλι του στην άμμο ώστε να μην παίρνει μυρωδιά για το τι συμβαίνει στην επιφάνεια...

Όταν τα τρία τέταρτα των αναρτήσεων που προσλαμβάνουμε συμφωνούν με τις κοσμοαντιλήψεις μας έχει μια λογική να θεωρούμε το υπόλοιπο ένα τέταρτο από τοξικό ως χυδαίο ή απαράδεκτο. Στην πραγματικότητα στήνουμε μικρές φούσκες κι αν κάποιος επιχειρήσει να τις τρυπήσει είναι εκ των πραγμάτων ένοχος. Τα επιχειρήματα έχουν πολύ δευτερεύουσα σημασία μπροστά στις προκαταλήψεις μας. Η αλήθεια των άλλων είναι μια ενοχλητική μύγα την οποία πρέπει να σκοτώσουμε για να ησυχάσει το μυαλό μας...

Σε αυτό το πλαίσιο, δικάζουμε χωρίς μαρτυρίες και καταθέσεις και καταδικάζουμε δίχως γνώση όλων των στοιχείων. Ο ποινικός μας κώδικας είναι τα στερεότυπά μας, οι ηθικές μας αξίες οι μανιχαϊστικές θεωρίες μας για τη ζωή και τον άνθρωπο... 

Δεν χρειαζόμαστε τίποτα παραπάνω για την ετυμηγορία μας κι απορούμε για το ότι υπάρχουν και δικαστήρια τα οποία οφείλουν να εξετάζουν με λεπτομέρεια πριν καταδικάσουν ή αθωώσουν. Όλα αυτά, βεβαίως, δεν μπήκαν στη ζωή μας όταν δημιουργήθηκαν το facebook ή το X. Όταν, όμως, το επίσης επικίνδυνο κουτσομπολιό τού καφενείου και το χωριάτικο χωνί γίνεται παγκόσμια αλληλεπίδραση ο κίνδυνος μετατρέπεται σε ηθικό πανικό και η αλήθεια μια ανθυπολεπτομέρεια μπροστά στις φαντασιώσεις μας για τις ζωές των άλλων...

Ο προοδευτικός μας φασισμός...

Αν γινόταν μια δημοσκόπηση στην Ελλάδα με το ερώτημα "είστε φασίστας" πολύ δύσκολα η καταφατική απάντηση θα συγκέντρωνε διψήφιο ποσοστό. Όπως, άλλωστε, κι ένα γκάλοπ με την ερώτηση "είστε ρατσιστής". 

Ο ορισμός, άλλωστε, που δίνει ο καθένας μας στο φασισμό και στο ρατσισμό μάλλον διαφέρει και σίγουρα μας αθωώνει από οποιοδήποτε πειρασμό μπορεί να έχουμε αισθανθεί να υποκύψουμε σε αυτές τις δύο ιδεοληψίες, οι οποίες μάλιστα στις πολύ ακραίες μορφές τους έχουν αφήσει και πολύ αίμα πίσω τους. Φοβάμαι, ωστόσο, πως κι ανάμεσα στους βαυκαλιζόμενους τους προοδευτικούς κυκλοφορεί ο ιός τού φασισμού και, μάλιστα, σε αυξημένες δόσεις. Μια ματιά στο τι γράφεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι ενδεικτικότατη...

Για παράδειγμα, ουκ ολίγοι "απαγορεύουν" να γράφεις στις δικές σου σελίδες το οτιδήποτε είναι αρνητικό για το πολιτικό κόμμα ή το πολιτικό πρόσωπο που υποστηρίζεις. Δεν σου δίνουν το δικαίωμα ούτε καν να εξηγείς τους λόγους για τους οποίους δεν τους υποστηρίζεις. Αν τα λόγια σου είναι θετικά σού επιτρέπουν να γράφεις σεντόνια ολόκληρα, αν όχι και ήσουν μέλος του σου παραχωρούν τη δυνατότητα να αποχωρήσεις σιωπηλά. Μέχρι εκεί αντέχουν τη δημοκρατία...

Φυσικά υπάρχουν και οι μεταμφιεσμένοι όλο το χρόνο κι όχι μόνο στις Απόκριες φασίζοντες που σου επιτρέπουν να γράφεις στις σελίδες σου για όποιο θέμα θέλεις εσύ, όπως άλλωστε κάνουν και οι ίδιοι στις δικές τους, και για όσο θες. Αυτοί είναι οι πιο γενναιόδωροι. Θα σου υποδείξουν "απλώς" να γράφεις αλήθειες. Τις δικές τους αλήθειες βεβαίως οι οποίες αν δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα αλλά στις φαντασιώσεις τους για την πραγματικότητα τόσο το χειρότερο για τις αλήθειες...

Δεν βγάζω την ουρά μου απέξω. Είμαι σίγουρος ότι έχω υποκύψει κι εγώ στο μικρόβιο του φασισμού. Δεν είναι πάντοτε εύκολο να βγαίνουμε από τον εαυτό μας και να παρατηρούμε τις καταστάσεις με το μάτι ενός αντικειμενικού σχολιαστή, ιδίως όταν έχουμε βρεθεί πολύ κοντά στο επίκεντρο. Γι' αυτό θα συνεχίσω να προσπαθώ να κατανοώ το φασισμό από όπου κι αν προέρχεται. Για να είμαι σε θέση να τον τσακίζω σε κάθε ευκαιρία που μου δίνεται... 

  

Άγιοι ή τέρατα αναλόγως πώς ξυπνάμε...

Κανένα τεχνολογικό εργαλείο δεν είναι καταστροφικό από τη φύση του. Ο τρόπος, ωστόσο, που το χειριζόμαστε μπορεί και να το μετατρέψει σε τέτοιο. Δεν υπάρχει ίσως χαρακτηριστικότερο παράδειγμα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα οποία προφανώς κι έδωσαν δημόσιο λόγο στην κοινωνική πλειοψηφία, σε όλους όσοι δεν είχαν την ίδια πρόσβαση σε ένα "μεγάφωνο" πριν την έλευσή τους. Τα social media, όμως, μας έδωσαν και τη δυνατότητα να βγάζουμε και τον χειρότερο εαυτό μας και δεν εξαιρώ ούτε τον γράφοντα από αυτή την ευθύνη...

Κατανοώ απολύτως ότι η εξαχρείωση της δημοσιογραφίας έχει κάνει πολλούς δύσπιστους απέναντι σε αυτό που παράγει. Οι κατηγορίες περί συγκάλυψης ή περί προπαγάνδας πολλές φορές είναι βάσιμες. Αλίμονο, όμως, αν πιστεύει ο καθένας ότι όταν γράφει το οτιδήποτε παράγει προϊόν με δημοσιογραφικές περγαμηνές. 

Πόσοι απλοί πολίτες, για παράδειγμα, διπλοτσεκάρουν μια πληροφορία πριν την αναρτήσουν; Πόσοι αναλογίζονται πως ένας δημοσιογράφος μπορεί να μην δημοσιεύει όλα όσα ξέρει όχι γιατί είναι φαύλος ή σνομπ αλλά γιατί δεν είναι όλα αποδεικνυόμενα με ντοκουμέντα στην περίπτωση που δεχθεί μία αγωγή ή μήνυση; Ιδίως στο πολιτικό ρεπορτάζ όπου οι πληροφορίες είναι κυρίως στο μιλητό κι όχι με έγγραφα;...

Το χειρότερο από όλα είναι, ωστόσο, αυτό που οι πιο ψυλλιασμένοι περί την επικοινωνία αποκαλούν "cancel", κοινώς η ρίψη στα σκουπίδια ακόμα και μιας αξιοσέβαστης πορείας ζωής για ένα λάθος ή μια όχι και τόσο δημοφιλή ανάρτηση. Γι' αυτό και σε προσωπικό επίπεδο προσπαθώ- δεν τα καταφέρνω πάντα γιατί δεν είμαι απαλλαγμένος ανθρώπινων παθών- να κρίνω συμπεριφορές κι όχι πρόσωπα. 

Και, κυρίως, να μην ανακαλύπτω παντού και πάντοτε συνωμοσίες για τους λόγους για τους οποίους έκανε ή είπε κάτι ο οποιοσδήποτε. Ύστερα από πάνω από δύο δεκαετίες στη δημοσιογραφία μπορώ να σας διαβεβαιώσω, στο μέτρο τού δυνατού, ότι πολλές φορές η αλήθεια είναι πολύ πιο απλή από όσο τη φανταζόμαστε. Α, ναι, κι ότι δεν υπάρχουν άγιοι και τέρατα που εναλλάσσουν ρόλους συχνότερα από όσο αλλάζετε πουκάμισα αλλά άνθρωποι με προτερήματα κι ελαττώματα, καθώς κι απόψεις λιγότερο ή περισσότερο αρεστές και, πάντως, πολύ λιγότερο κατευθυνόμενες από όσο μπορεί να πιστεύετε... 

  

Βία στα πανεπιστήμια, νοθεία στις δημοσκοπήσεις αλλά τα δέντρα δεν ψηφίζουν πια στις εκλογές...

Ένα "παράξενο" πράγμα, όταν έρχονται οι λογαριασμοί ρεύματος οι δημοσκοπήσεις εξαφανίζονται κι όταν ο Κ. Μητσοτάκης υπόσχεται 600ευρα και δίνει ομιλία στο Κογκρέσο αυτές επανεμφανίζονται. Πώς να μην θέλει, επομένως, ο πρωθυπουργός να ελέγξει και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ύστερα από τα συμβατικά ΜΜΕ, ώστε η συνολική πληροφόρηση των πολιτών να είναι ελεγχόμενη; Ο πειρασμός είναι μεγάλος και τα διάφορα συστήματα παρακολούθησης τύπου "predator" πολλά...

Θα δυσαρεστήσω τον πρωθυπουργό, τους χορηγούς και τους οπαδούς του, αλλά η κοινωνική πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική από αυτή που μας πλασάρουν οι δημοσκόποι σε καθημερινή βάση. Η ΝΔ δεν προηγείται με οκτώ, εννέα ή δέκα μονάδες, αφού η διαφορά από το ΣΥΡΙΖΑ είναι πολύ μικρότερη... 

Αυτό που δεν μπορούν να υπολογίσουν οι δημοσκόποι, πέρα από τις σκοπιμότητές τους, είναι και το ότι οι προοδευτικοί πολίτες, ιδίως οι νεότερης ηλικίας, δεν είναι τόσο φωνακλάδες όσο οι συντηρητικοί ούτε τους ρωτάνε στις δημοσκοπήσεις κι αν τους ρωτήσουν τους κλείνουν το τηλέφωνο. Και, φυσικά, δεν είναι δυνατό κάποιος να δηλώνει απογοητευμένος ή κι εξοργισμένος από την κυβέρνηση και τις πολιτικές της και την ίδια ώρα να λέει πως θα την ψηφίσει, όσο δύσπιστος κι αν είναι απέναντι στο ΣΥΡΙΖΑ...

Μέχρι και πριν λίγο καιρό ο Κ. Μητσοτάκης μπορούσε να κοροϊδεύει τους πολίτες, όχι όμως πλέον. Κυβερνά με την εξαπάτηση, με το παρακράτος που, ανάμεσα σε άλλα, ξυλοφορτώνει φοιτητές και διώκει και παρακολουθεί δημοσιογράφους, καθώς και με την αλαζονεία τού πορφυρογέννητου. Κι όσο κι αν είναι αλήθεια ότι η πλειοψηφία είναι ακόμα μαγκωμένη με τον Αλέξη Τσίπρα, που ψήφισε μνημόνιο αντί να το σκίσει με ένα νόμο κι ένα άρθρο, η ποιοτική διαφορά ήθους κι ενδιαφέροντος για τους πολλούς είναι πλέον ολοφάνερη. Για όλα αυτά και πολλά περισσότερα κάθε ημέρα που περνά, προσθέτει κι ένα λιθαράκι στην πολιτική αποδρομή Μητσοτάκη. Είναι δίκαιη και θα γίνει πράξη...

 

10.000.000 πεποιθησάρες...

Οι βεβαιότητες με τρομάζουν ακόμα κι όταν μιλάμε για ζητήματα με ιδεολογική χροιά, όπως για παράδειγμα αν είμαστε υπέρ ή κατά τής θανατικής ποινής ή των αμβλώσεων. Ποιος ανάμεσά μας διαθέτει πατενταρισμένη τη μεγαλοφυΐα του από μια υπερανθρώπινη Αρχή ώστε να μιλά με σιγουριά για οποιοδήποτε θέμα; Φανταστείτε πόσο περισσότερο με τρομάζουν όταν οι βεβαιότητες σχετίζονται με ζητήματα που ακόμα κι αν ήμασταν αυτόπτες μάρτυρες θα έπρεπε να είμαστε πολύ προσεκτικοί στη διατύπωση γνώμης γιατί δεν είναι δυνατό να ξέρουμε όλες τις πτυχές...

Ήμασταν 10.000.000 Έλληνες μπροστά στην θανάτωση του Ρομά στο Πέραμα ή στο επεισόδιο με τον καθηγητή Βασιλακόπουλο στην Καλαμπάκα; Όχι, κι όμως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κυκλοφορούν 10.000.000 απόψεις για το τι πραγματικά συνέβη, αναλόγως βεβαίως με την ιδεολογική προδιάθεση του καθενός ή τη στάση του απέναντι στον εμβολιασμό. 10.000.000 πεποιθησάρες που, μάλιστα, δεν δέχονται τον αντίλογο...

Φυσικά οι βεβαιότητές μας επεκτείνονται παντού, πιστεύουμε και δεν νομίζουμε, μάλιστα θεωρούμε τις αμφιβολίες ένδειξη πνευματικής καθυστέρησης κι αδυναμίας κοινωνικής ενσωμάτωσης. Με αυτόν τον τρόπο, όμως, διχαζόμαστε δίχως στα αλήθεια να γνωρίζουμε την τύφλα μας κι όταν μας το επισημαίνουν αισθανόμαστε την ανάγκη δικής μας περιχαράκωσης και στιγματισμού των αμφισβητιών. Η δημοκρατία δεν κινδυνεύει μόνο από τους εχθρούς της, αλλά κι από εκείνους που την υπερασπίζονται ως ένα παιχνίδι άσπρου και μαύρου τους κανόνες τού οποίου θέτει μια ολιγαρχία κι εμείς απλώς βρισκόμαστε εδώ για να ρίχνουμε πειραγμένα ζάρια με τη βεβαιότητα ότι η τύχη θα είναι πάντα με το μέρος μας... 

 
 

Η γνώση χωρίς εντιμότητα γεμίζει την πλατεία Συντάγματος...

Για να έχεις άποψη πρέπει να έχεις και γνώση. Δεν αρκεί, όμως, αυτό. Απαιτείται να διαθέτεις κι εντιμότητα γιατί αν δεν διαθέτεις είναι πιο έντιμο να είσαι ανίδεος. Στην εποχή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης οι καφενειακές συζητήσεις και συνωμοσιολογίες αποκτούν ευρύτερη απήχηση, με συνέπεια να διαδίδονται και πιο εύκολα γνώμες οι οποίες αγγίζουν ή και ξεπερνούν κατά πολύ τη γελοιότητα. Το διαπιστώσαμε με τη Συμφωνία των Πρεσπών, το διαπιστώνουμε σήμερα και με τις διαδηλώσεις των αντιεμβολιαστών...

Μόνο που τον ενάμισι χρόνο που έχει κρατήσει μέχρι σήμερα το μαρτύριο της πανδημίας δεν έχουν εκτεθεί αποκλειστικώς οι ανίδεοι περί τα ιατρικά, αλλά και οι ίδιοι οι γιατροί. Όχι όλοι, βεβαίως, αλλά σίγουρα εκείνοι που προτείνουν και προπαγανδίζουν με βάση το κυβερνητικό αφήγημα κι όχι την επιστημοσύνη τους. Κάποιοι, όπως ο Σ. Τσιόδρας, διάλεξαν να ρεζιλευτούν με μέτρο. Κάποιοι άλλοι, γοητευμένοι από την υπερέκθεση, συνεχίζουν απτόητοι τον αυτοεξευτελισμό τους...

Οι αντιεμβολιαστές τής πλατείας Συντάγματος ενδεχομένως και να είναι μειοψηφία ανάμεσα στο κίνημα των αντιεμβολιαστών. Αρκετοί δεν αντιδρούν γιατί φοβούνται πως θα γίνουν κινητές μονάδες 5G ή αντιπρόσωποι του διαβόλου επί γης αλλά γιατί δεν εμπιστεύονται την επιστημονική κοινότητα και την υποτέλειά της στις μεγάλες φαρμακοβιομηχανίες και στο πολιτικό κατεστημένο. Καθόλου αδικαιολόγητος φόβος, έστω κι αν μοιάζει υπερβολικός ως προς την αποτελεσματικότητα των εμβολίων κατά τού κοροναϊού, και σίγουρα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί από αυτούς που τον προκαλούν. Κι αυτό πληρώνουμε όλοι σήμερα...

 

Πιο γρήγορα, πιο ψηλά, πιο δυνατά μέχρι η κατάθλιψή σου να γίνει τέλεια...

Δεν χρειάζεται να είναι κάποιος αθλητής φτωχός κι άσημος, όπως ήταν ο Θοδωρής Ιακωβίδης μέχρι πριν μερικές ημέρες, για να συμμεριστούμε τις αγωνίες του. Και οι πλούσιοι και διάσημοι αθλητές καλούνται να αντιμετωπίζουν άγχος και πίεση που ένας μέσος άνθρωπος δεν θα αντιμετωπίσει ποτέ στη ζωή του. Αναλογιστείτε πώς θα αισθανόσασταν αν κάνοντας τη δουλειά γραφείου σας εκατομμύρια μάτια ήταν καρφωμένα πάνω σας και περίμεναν το παραμικρό λάθος σας για να σας κράξουν...

Κι όχι, τα λεφτά, έστω τα πολλά λεφτά. ούτε φέρνουν από μόνα τους την ευτυχία ούτε διώχνουν μακριά την κατάθλιψη. Αν μη τι άλλο, το βάρος που κουβαλούν και οι πάμπλουτοι αθλητές θα έπρεπε να μας διδάσκει ότι το να θυσιάζουμε τα πάντα στο βωμό τού κέρδους δεν έχει στην πραγματικότητα και τόσο μεγάλη σημασία για την ψυχική μας υγεία. Αν είχε, άλλωστε, δεν θα βλέπαμε και τόσους πολλούς υπεραθλητές εξαρτημένους από διάφορες ουσίες...

Σκεφτείτε, συνεπώς, πόσο μεγαλύτερο είναι το βάρος για εκείνους τους αθλητές των μη δημοφιλών σπορ που παλεύουν στην ουσία μόνοι τους επί τέσσερα χρόνια για μια στιγμή δόξας που πολλές φορές δεν έρχεται ποτέ. Τι θυσίες πρέπει να κάνουν νέοι άνθρωποι γνωρίζοντας ότι δύσκολα θα αποζημιωθούν για τη χαμένη νιότη τους... 

Πίσω από τη λάμψη κρύβεται πολύς πόνος, ο οποίος δεν γιατρεύεται από τα μηνύματα συμπαράστασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Μόνο αν συνειδητοποιήσουμε ότι οφείλουμε να αγωνιζόμαστε, αλλά οφείλουμε και να ξέρουμε ότι αυτός ο αγώνας είναι μάταιος...

 
 

Στη δημοκρατία δεν ταιριάζει η σιωπή...

Το Τρύπιο Ευρώ, ύστερα από αναφορά αγνώστου ή αγνώστων, κρίθηκε απαγορευμένο από το facebook γιατί το περιεχόμενό του προσβάλλει τους κανόνες δεοντολογίας τού συγκεκριμένου μέσου κοινωνικής δικτύωσης. Δεν ισχυρίζομαι πως όσα γράφονται σε αυτό τον ιστότοπο συνιστούν το απαύγασμα της απόλυτης αλήθειας και σοφίας ούτε αρνούμαι πως σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να παρεκτράπην σε χαρακτηρισμούς κι απόψεις. 

Μπορώ, ωστόσο, να σας διαβεβαιώσω ότι από το Δεκέμβριο του 2008, όταν και δημιουργήθηκε το Τρύπιο Ευρώ, μέχρι και σήμερα δεν έγραψα ποτέ τίποτα καθ' υπαγόρευση γιατί με εκβίασαν ή και με χρημάτισαν ακόμα για να το γράψω. Κι επιτρέψτε μου την οίηση να θεωρώ πως το περιεχόμενό του είναι πολύ πιο σοβαρό από την πολλή σαβούρα που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο...

Δεν εισηγούμαι τη λογοκρισία στα πρωινάδικα, στα ριάλιτι σόου ή σε οποιοδήποτε άλλο σκουπίδι με τα οποία πλημμυρίζει ο δημόσιος χώρος. Σε μια δημοκρατία όλα τα λουλούδια πρέπει να μπορούν να ανθίζουν, ακόμα κι όταν είναι τσουκνίδες. 

Ούτε υποστηρίζω πως ο δημόσιος λόγος δεν μπορεί να γίνεται εμπρηστικός και υποκινητής ακόμα κι εγκλημάτων. Στη δημοκρατία, ωστόσο, δεν ταιριάζει η σιωπή κι οφείλει να είναι ανεκτική απέναντι και στις φωνές που τη μισούν και τα εργαλεία της να είναι διαθέσιμα ακόμα και σε αυτές. Σε διαφορετική περίπτωση, η αξιοποίηση όπλων τυραννικών καθεστώτων δεν αγιάζει τα μέσα αλλά υπονομεύει το σκοπό...

Και στα θέματα ελευθεροτυπίας δεν είναι απαραίτητη η κοινωνική ενσυναίσθηση ώστε να μπορεί να αντιληφθεί ο οποιοσδήποτε τις συνέπειες της παραβίασης του δικαιώματος της ελευθερίας τής έκφρασης. Σήμερα το θύμα ήμουν εγώ, χθες κάποιο άλλος, αύριο ένας τρίτος. Και είναι κρίμα τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που χωρίς να το επιδιώκουν στις "ιδρυτικές πράξεις" τους έδωσαν φωνή στο μέσο πολίτη να εκφραστεί και για τα ζητήματα που αφορούν άμεσα τη ζωή του να κατρακυλούν στο επίπεδο ενός σοβιετικού γραφειοκράτη που με μια στάμπα απαγορεύει ή επιτρέπει αναλόγως με τα κέφια του. 

Αν το συνηθίσουμε, νομιμοποιώντας το με την ανοχή μας, τότε χάνουμε μια ακόμα ευκαιρία απεμπλοκής μας από τη μιντιακή εξάρτηση. Κι όσο κι αν πιστεύουμε ενδεχομένως το αντίθετο, ηττημένη δεν θα είναι η συκοφαντία αλλά η ιερή ιδιότητά μας του πολίτη...  

 

 
 

Θα καταργήσει και τον πτωχευτικό νόμο ο Τσίπρας με ένα άρθρο και θα είναι ημέρα μεσημέρι;...

Πολύ καλά έκανε ο Αλέξης Τσίπρας κι αξιοποίησε την πρόταση μομφής σε βάρος Σταϊκούρα για να αναδείξει το κύμα νεόπτωχων που θα δημιουργηθεί με το νέο πτωχευτικό νόμο και να αναγκάσει τον Κ. Μητσοτάκη να δώσει απαντήσεις. Πολύ καλά κάνει γενικότερα ο ΣΥΡΙΖΑ κι αξιοποιεί τις κοινοβουλευτικές διαδικασίες για να ασκεί αντιπολίτευση κι ως ένα βαθμό που δεν λαϊκίζει κατά την άσκησή της. Πολύ φοβάμαι, ωστόσο, κι αυτό αποδείχθηκε κι από την ομιλία τού αρχηγού τής αξιωματικής αντιπολίτευσης στη Βουλή, πως το τελικό ισοζύγιο ανάμεσα στο λαϊκισμό και στην αναιμικότητα κλίνει υπέρ τής δεύτερης...

Αφήστε που όσο λυπηρό κι αν είναι για την κοινοβουλευτική μας δημοκρατία, η πραγματική πολιτική μάχη δεν παίζεται ούτε στη Βουλή, αλλά ούτε και στα ΜΜΕ, όπως πιστεύουν πολλοί στο ΣΥΡΙΖΑ. Άλλωστε ο μόνος τρόπος για να αποκτήσουν τη μιντιακή υπεροπλία Μητσοτάκη είναι να γίνουν το ίδιο φαύλοι με τον πρωθυπουργό. Μόνο που σε μία τέτοια περίπτωση δεν υπάρχει κανένας λόγος για τους προοδευτικούς πολίτες τής χώρας να αναζητούν πολιτική αντιπροσώπευση από την Κουμουνδούρου...

Η πραγματική μάχη διεξάγεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και, βεβαίως, στο ίδιο το πεδίο, στην κοινωνία που τώρα δεν βράζει αλλά μόλις αντιληφθεί τις συνέπειες των πολιτικών που ψηφίζονται σήμερα δεν μπορεί παρά να εκραγεί. Ακόμα, όμως, κι αν ο ΣΥΡΙΖΑ αποκτήσει την πολυπόθητη κοινωνική γείωση- διαδικασία που έχει αργήσει πολύ κι ακόμα κινείται με βραδείς ρυθμούς- δεν θα έχει και μεγάλη αξία αν δεν συνδυαστεί με μια ρεαλιστική πρόταση εξουσίας. Δεν αρκεί, για παράδειγμα, η κατάργηση του πτωχευτικού νόμου που έφερε η κυβέρνηση. Χρειάζεται και κάτι να τον αντικαταστήσει κι αυτή η πρόταση απουσιάζει σήμερα από το ΣΥΡΙΖΑ σε πολλούς τομείς. Η λογική, εξάλλου, του ώριμου φρούτου δεν αρκεί από μόνη της, ποτέ δεν αρκούσε... 

 

Όταν οι άλλοι έχουν τους καναλάρχες εσύ οφείλεις να έχεις followers...

Ο Δαρβίνος έλεγε πως δεν επιβιώνει ο ευφυέστερος, αλλά αυτός που προσαρμόζεται ευκολότερα στις διάφορες περιστάσεις. Συνεπαγωγικά, ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θα ξαναγίνει κυβέρνηση μόνο αν αποτύχει η ΝΔ και οι δικές του προτάσεις εξουσίας είναι αποτελεσματικότερες, αλλά κυρίως αν τα καταφέρει να τα επικοινωνήσει όλα αυτά με τον καλύτερο τρόπο και στους πιο πολλούς...

Από τη στιγμή, εξάλλου, που τα περισσότερα συμβατικά ΜΜΕ είναι απέναντί του, και μάλιστα όχι από ιδεολογία, αλλά από τυχοδιωκτισμό, τότε στην Κουμουνδούρου οφείλουν να αξιοποιήσουν όσο το δυνατό περισσότερο τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Κι ας ασχολούνται αυτά πιο πολύ με ασήμαντα θέματα κι ασημαντότητες...

Σε αυτό το πλαίσιο, έστω κι αν οι παλαιοκομματικοί δεν το θέλουν γιατί τους φαίνεται ξένο και τους ξεβολεύει, ο ΣΥΡΙΖΑ πρέπει να έχει και "followers". Σε διαφορετική περίπτωση πολύ δύσκολα θα κατορθώσει να βρει 180.000 μέλη σε μια εποχή που τα κόμματα, ιδίως για τους νέους που δεν σκέφτονται μόνο την προσωπική τους επιβίωση, μοιάζουν με εξωτικά φρούτα. Για όλα αυτά και για πολλά περισσότερα ο Αλέξης Τσίπρας έχει χρέος απέναντι στους προοδευτικούς πολίτες αυτής της χώρας να τους ανοίξει τις πόρτες κι ας αντιδρούν οι υπέρμαχοι της ιδεολογικής καθαρότητας, που κλεισμένοι στα ποτισμένα από νικοτίνη γραφεία τους δεν έχουν αντιληφθεί ότι ο κόσμος αλλάζει μιλισεκόντ το μιλισεκόντ...

Ο Χίος χωρίς τους θαυμαστές του θα ήταν απλώς ένα νησί...

Ο Στ. Χίος και η "δημοσιογραφία" που πρεσβεύει- δεν είναι ο μόνος, αλλά ενδεχομένως ο πιο επιτυχημένος υπηρέτης της- ασφαλώς και συνιστά αξιόποινο. Δεν είναι, απλώς, η αισθητική που προσβάλλεται από τις δημοσιεύσεις του, αλλά κι αρκετά άρθρα τού ποινικού κώδικα, ιδίως τα σχετιζόμενα με την υποκίνηση χρήσης βίας. Η μόχλευση θεωριών συνωμοσίας με αληθοφανή περιστατικά και, ταυτοχρόνως, ο σχολιασμός τους με ένα λεξιλόγιο βόθρου παραβιάζει κατάφωρα αυτό που θα έπρεπε να συνιστά το κοινό περί δικαίου αίσθημα...

Αλίμονο όμως, ο Στ. Χίος δεν είναι κυρίως περίπτωση τήρησης της έννομης τάξης. Θα μπορούσε να γράφει και να λέει ό,τι θέλει και τίποτα από όλα αυτά δεν θα είχε σημασία αν δεν είχε ένα κοινό από κάτω να τον χειροκροτεί. Η δημοκρατία, άλλωστε, υποφέρει από τους δημαγωγούς της, αλλά κυρίως από τον όχλο που είναι πρόθυμος να πιστέψει ό,τι του σερβίρουν οι πιο καπάτσοι από αυτούς. Η απεύθυνση στα χυδαιότερα των ενστίκτων μας θα ήταν απλώς γραφική αν δεν ταυτίζαμε πρώτα εμείς την αθλιότητα με την ουσία...

Η δημοσιογραφική ποιότητα ασφαλώς κι εξαρτάται πρωτίστως από τους λειτουργούς της κι από το κατά πόσο αντιλαμβάνονται πράγματι ότι επιτελούν λειτούργημα κι όχι επάγγελμα. Από την άλλη, όμως, είναι τουλάχιστον υποκριτικό η κοινή γνώμη να καίει στο πυρ το εξώτερον τους "αλήτες, ρουφιάνους δημοσιογράφους" την ίδια ώρα που σνομπάρει την αλήθεια προτιμώντας το γαργάλημα του υπογάστριου...

Στην εποχή των μέσων κοινής δικτύωσης, των έξυπνων κινητών τηλεφώνων με τις κάμερες κι όλων των υπόλοιπων γκάτζετ είναι εύκολο για τον οποιονδήποτε να καταγράψει μια είδηση ή "είδηση". Η αξιολόγηση, όμως, του τι πραγματικά συμβαίνει και του τι κρύβεται πίσω από αυτό δεν μπορεί να γίνεται στο πόδι, αλλά απαιτεί έρευνα με επαγγελματική ευσυνειδησία. Κι όλα αυτά με τη σειρά τους απαιτούν και οικονομικούς πόρους, που αν οι αναγνώστες δεν είναι διατεθειμένοι να προσφέρουν, τότε αντλούνται από πηγές που ζητούν άλλου είδους ανταλλάγματα. Πρόκειται, δηλαδή, για ένα φαύλο κύκλο για τον οποίο δεν υπάρχουν αθώοι τού αίματος...

Κοίτα ένα νεκρό προσφυγόπουλο κι έλα μετά να μιλήσουμε για ρατσισμό...

Η δύναμη της εικόνας και, συνεπώς, των φωτογραφιών τού σπουδαίου Γιάννη Μπεχράκη είναι μεγάλη, μεγαλύτερη από αυτή χιλίων λέξεων, όπως θα έλεγαν και οι Κινέζοι. Γι' αυτό και είναι απαραίτητο να μην κλείνουμε τα μάτια μας στις σκληρές εικόνες που μας δίνει η πραγματικότητα, αλλά να τα ανοίγουμε διάπλατα, να τις αποτυπώνουμε και να τις κοινοποιούμε σε όσο το δυνατό περισσότερους όσο σκληρές κι αν είναι. Η εικόνα ενός νεκρού προσφυγόπουλου, για παράδειγμα, είναι από μόνη της ικανή να χτυπήσει το ρατσισμό όσο χίλιες διαλέξεις εναντίον του και πολύ παραπάνω...

Φυσικά και υπάρχει η επικοινωνιακή κι εμπορική αξιοποίηση του ανθρώπινου πόνου, που δεν έχει καμία σχέση ούτε με τον ανθρωπισμό ούτε με την τέχνη. Πολλές φορές, μάλιστα, τα όρια είναι δυσδιάκριτα και χρειάζονται δεξιοτέχνες όπως ο Μπεχράκης για να ισορροπούν το τραγικό με το κραυγαλέο και να βρίσκουν τη χρυσή τομή. Όταν, όμως, αυτή βρίσκεται τότε η συνεισφορά της στην αφύπνιση συνειδήσεων γίνεται καταλυτική...

Από την άλλη, βεβαίως, μια φωτογραφία, ένα επαναστατικό τραγούδι ή μια παθιασμένη ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν θα δώσουν τέλος από μόνα τους στην προσφυγιά, στον πόλεμο ή στην κοινωνική αδικία. Για να συμβεί αυτό ή, για να είμαστε πιο ρεαλιστές, να προσεγγίσουμε μια κοινωνία ισότητας, ειρήνης και δικαιοσύνης απαιτείται η καθημερινότητά μας να πλημμυρίζει από δυνατότητες να στεκόμαστε στο ύψος τής ανθρώπινης ιδιότητάς μας.

Κι αυτές τις δυνατότητες οι κοινωνίες θα πρέπει να τις διεκδικούν αντί να τις περιμένουν από τις ηγεσίες τους. Σε διαφορετική περίπτωση θα ανακυκλώνουμε παθογένειες κάνοντας μερικά διαλείμματα φιλανθρωπίας χαζεύοντας τις φωτογραφίες τού Μπεχράκη και του κάθε Μπεχράκη... 

Αλίμονο, αξία δεν έχει μόνο η συμμετοχή...

Το πολιτικώς ορθό στην πολιτικώς ορθή εποχή μας είναι να λες πως αξία σε έναν αγώνα, όπως ο Μαραθώνιος της Αθήνας, έχει από μόνη της η συμμετοχή, ανεξαρτήτως σε τι θέση τερματίζεις. Θα συμφωνήσω, μόνο όμως στην περίπτωση που όποιος συμμετέχει, έχει ξεπεράσει τα όριά του, στην πραγματικότητα έχει ανακαλύψει νέα και βάζει στόχο την επόμενη φορά να πατήσει μια ψηλότερη κορυφή. Δεν θα υπερασπιστώ, όμως, το χαβαλέ τής ήσσονος προσπάθειας, της λογικής "αντί να πάω σε μια καφετέρια θα πάρω τον καφέ μαζί μου και με μερικούς φίλους θα περπατήσω στην άδεια Αθήνα και θα βγάλω και μερικές σέλφι για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να μπορώ να διηγούμαι στους φίλους μου ανύπαρκτες εμπειρίες από κοινότοπα συναισθήματα"...

Φυσικά ο αθλητισμός δεν είναι παρά ένας αντικατοπτρισμός των δυνάμεων, αλλά και των παθογενειών ενός έθνους. Μήπως δεν είναι η ίδια αντίληψη του μεγαλύτερου δυνατού κέρδους με το μικρότερο δυνατό κόστος που μας σπρώχνει στα πρακτορεία τού ΟΠΑΠ κάθε φορά που κληρώνει ένα τζακ ποτ στο Τζόκερ; Κι όταν αυτή η νοοτροπία συνδυάζεται με τον άκρατο ατομικισμό τότε οι συνέπειες είναι παρόμοιες με αυτές που έζησε η Ελλάδα την τελευταία δεκαετία και που ετοιμάζεται να ζήσει, ενδεχομένως με ένα μικρό διάλειμμα, και τα επόμενα χρόνια...

Και στα δυσκολότερα χρόνια των μνημονίων έγραφα ότι η λύση στο δράμα δεν θα έρθει από πάνω, από την πολιτική εξουσία δηλαδή, αλλά από κάτω, από το λαό που θα αποφασίσει να επαναστατήσει κόντρα σε ό,τι αναγνωρίζει ότι τον καταστρέφει, αλλά ψάχνει δικαιολογίες για να μην το ανατρέπει. Η ελευθερία τής επιλογής- συστατικό στοιχείο μιας δημοκρατίας- είναι ωφέλιμη μόνο όταν την θέτουμε στην υπηρεσία και του κοινωνικού συνόλου. Σε διαφορετική περίπτωση μετατρέπεται σε δικαιολογία για να αναπαράγουμε τις αβελτηρίες μας και να βρίσκουμε αποκούμπι για τις αποτυχίες μας στις αποτυχίες των άλλων...

Βαρετά κόμματα με βουλευτές-ποδοσφαιριστές...

Ο αριθμός των Ελλήνων βουλευτών που μεταπηδούν από το ένα κόμμα στο άλλο- μερικές φορές και σε περισσότερα- ενδεχομένως να αποτελεί και παγκόσμιο ρεκόρ. Αν μη τι άλλο αποδεικνύει τη διπλή παθογένεια του κομματικού μας συστήματος. Από τη μία έχουμε κομματικούς οργανισμούς και ηγέτες που δεν μπορούν να συναρπάσουν σε βαθμό που να κερδίσουν έστω τη στοιχειώδη αφοσίωση των υφισταμένων τους- οργανισμοί οι οποίοι δύσκολα μπορούν να χαρακτηριστούν πολυσυλλεκτικοί- κι από την άλλη πολιτικούς που συμπεριφέρονται σαν να ήταν επαγγελματίες αθλητές, που μεταγράφονται από τη μία ομάδα στην άλλη, κι όχι πολιτικές προσωπικότητες με στέρεες ιδεολογικές αντιλήψεις τις οποίες δεν ανταλλάζουν "στο γιουσουρούμ για ένα κοστούμ"...

Όσοι, επομένως, εμφανίζονται σίγουροι είτε ότι θα υπάρξει κυβερνητική πλειοψηφία στην περίπτωση αποχώρησης Καμμένου είτε ότι δεν θα υπάρξει, καλό θα ήταν να μην παίξουν όλα τους τα λεφτά σε μια πιθανότητα. Δεν χρειάζεται, άλλωστε, να πάμε μακριά- αρκεί να περάσουμε τα σύνορα με την ΠΓΔΜ- για να διαπιστώσουμε ότι και στη σύγχρονη πολιτική ο χρηματισμός είναι απλώς ένα ακόμα μέσο προκειμένου να προωθούνται στρατηγικές επιλογές οι οποίες μοιάζουν ακατανόητες διά γυμνού οφθαλμού. Ζούμε, επίσης, σε έναν κόσμο όπου τα "fake news" έχουν μεγαλύτερη αξία από την αλήθεια αν λάβουν τη "νομιμοποίηση" των μέσων κοινωνικής δικτύωσης...

Όπως κι αν έχει, όποιο μήνα κι αν πραγματοποιηθούν, οι βουλευτικές εκλογές είναι αναπότρεπτες το 2019. Θα βοηθούσε, ωστόσο, την πολιτική σταθερότητα αν στην επικείμενη Συνταγματική Αναθεώρηση συμπεριληφθεί και διάταξη που θα καθιστά υποχρεωτική την τέλεσή τους στο τέλος τής τετραετίας, εκτός από πολύ συγκεκριμένες κι αυστηρώς διατυπωμένες περιπτώσεις. Σπαταλιέται πολύς χρόνος, ενέργεια και χρήμα σε αυτήν τη χώρα για μικροπολιτικά παιχνίδια τα οποία έχουν διαχρονικές συνέπειες, ιδίως αν σκεφτούμε πόσο έχουν επηρεάσει αρνητικώς την οικονομία κι όχι μόνο λαϊκίστικες αποφάσεις που ελήφθησαν υπό την πίεση της κάλπης. Προκειμένου κάποιοι να επιβιώσουν πολιτικώς φτάσαμε έως και τη χρεοκοπία...

 

Ούτε με τον Ζακ ούτε με τους νοικοκυραίους...

Γιατί πρέπει να είμαι ντε και καλά είτε με τον Ζακ είτε με τους νοικοκυραίους όταν τίποτα δεν έχει αποδειχθεί; Γιατί να οφείλω να υπερασπίζομαι ή να καταδικάζω έναν άνθρωπο τον οποίο δεν ήξερα πριν σκοτωθεί; Γιατί να αισθάνομαι υποχρεωμένος να ζω μέσα στο φόβο και στην ανασφάλεια επειδή ο μέσος μικροαστός τρέμει ακόμα και στην ιδέα κάποιος να του κλέψει το πορτοφόλι; Και γιατί είναι αναγκαίο να θεωρώ επαναστάτη οποιονδήποτε εκδηλώνει αντικοινωνική συμπεριφορά δίχως να ελέγχω αν είναι πράγματι Γιάννης Αγιάννης ή κάποιος άνθρωπος που χρειάζεται βοήθεια για να ξεφύγει από τον εθισμό του;...

Η βία η οποία δεν οδηγεί στην επανάσταση είναι λούμπεν, είτε έχει δεξιό είτε αριστερό χρωματισμό. Αυτοί, επομένως, που θέλουν να σαπίσουν στο ξύλο όσους σάπισαν στο ξύλο τον Ζ. Κωστόπουλο ή τον Π. Κωνσταντινέα κινητροδοτούνται από το ίδιο ατελέσφορο μίσος για τον άνθρωπο. Γιατί όλοι τους είναι άνθρωποι με τα μικρότερα ή μεγαλύτερα ελαττώματά τους και κανένας δεν είναι κτήνος ή τέρας, πολλώ δε μάλλον θεός για να ορίζει ποιος θα γυρίσει το βράδυ σπίτι του ή οι συγγενείς του θα πρέπει να πάνε στο νεκροτομείο. Το ανθρώπινο είδος είναι πολύ πιο πολύπλοκο από ένας πιασάρικος τίτλος ή ατάκα στα μέσα ενημέρωσης και κοινωνικής δικτύωσης, τα οποία αλέθουν προκαταλήψεις και ξερνούν μισαλλοδοξία...

Ο τρόπος που χρησιμοποιούμε, ιδίως στην Ελλάδα, τα social media μοιάζει με τη "σύνεση" με την οποία ένα παιδί θα αντιμετωπίσει ένα οικογενειακό παγωτό. Δίχως καθοδήγηση θα το φάει όλο με τη μία και στη συνέχεια θα τρέχει και δεν θα φτάνει...

Το ότι μπορούμε να δημοσιοποιούμε την άποψή μας κι αυτή να διαδρά έχει δημιουργήσει ή οξύνει υπερτροφικά εγώ τα οποία συμπεριφέρονται σαν να κατέχουν την αυθεντία, την οποία όλοι οι υπόλοιποι οφείλουν να σέβονται και να μην την κριτικάρουν. Η πληροφόρηση, ωστόσο, δίχως διασταύρωση και η έκφραση γνώμης εν βρασμώ ψυχής συνιστούν μεγάλο κίνδυνο για την κοινωνική συνοχή. Και γι' αυτό δεν μας φταίνε μόνο όσοι μας σερβίρουν "fake news", αλλά κι όσοι τα καταναλώνουμε αμάσητα...

Ακριβοπουλημένη ΕΡΤ...

Το "μαύρο" στην ΕΡΤ πριν πέντε χρόνια κι ο τρόπος που αυτό επιβλήθηκε, οδήγησε χιλιάδες κόσμου αυθόρμητα στο μέγαρο της Αγίας Παρασκευής για να διαμαρτυρηθεί για μια απόφαση την οποία δεν είχε τολμήσει να λάβει ούτε η χούντα των συνταγματαρχών. Ακόμα κι άνθρωποι που δεν παρακολουθούσαν τα προγράμματα της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης ή που ήταν πολύ επικριτικοί για τη διαχρονική υποταγή της στην πολιτική εξουσία είχαν ξεσηκωθεί, και με το δίκιο τους, με το αδιανόητο για την ευρωπαϊκή ελευθερία τού Τύπου λουκέτο...

Η πλειονότητα του πληθυσμού επικρότησε την απόφαση της σημερινής κυβέρνησης να επαναλειτουργήσει την ΕΡΤ το 2015 και δέχθηκε με ικανοποίηση την υπόσχεση για μια νέα αρχή, δίχως κομματικές εξαρτήσεις, ρουσφετολογικές επιλογές και βυζαντινισμούς που προσβάλλουν τον μέσο πολίτη που πληρώνει για να έχει δημόσια ραδιοτηλεόραση. Κι αν στην αρχή κρατιούνταν τα προσχήματα- ο ΣΥΡΙΖΑ, άλλωστε, διέθετε την κοινωνική πλειοψηφία κι ένα λαό που έβγαινε στους δρόμους για να τον στηρίζει- όσο περνά ο καιρός τόσο περισσότερο αποδεικνύεται η σημερινή κατάσταση μια από τα ίδια- με την εξαίρεση των χαμηλότερων απολαβών και κόστους των παραγωγών-, ενδεχομένως κι ακόμα χειρότερη, αφού η ποιότητα των ενημερωτικών εκπομπών είναι λίγο καλύτερη από τις χειρότερες προπαγανδιστικές στιγμές ολοκληρωτικών καθεστώτων...

Στο Μαξίμου ενδεχομένως να πιστεύουν ότι βρισκόμαστε ακόμα στη δεκαετία τού 80, όταν δεν υπήρχαν ούτε ιδιωτική ραδιοτηλεόραση ούτε διαδίκτυο και μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με συνέπεια ό,τι ακουγόταν από την Αγία Παρασκευή να εθεωρείτο η αδιαπραγμάτευτη αλήθεια. Δεν είναι δυνατό, όμως, σήμερα η κρατική τηλεόραση να παράγει προγράμματα, ιδίως στην πρωινή και στην απογευματινή της ζώνη, τα οποία υποψιάζουν τους τηλεθεατές πως στο κοντρόλ κάθονται και δίνουν εντολές ο ίδιος ο πρωθυπουργός και οι υπουργοί του και με ελάχιστη σχέση με τη δημοσιογραφική δεοντολογία. Έχουν πει πως η αντικειμενικότητα είναι ουτοπία, αλλά η εντιμότητα καθήκον. Η τελευταία απουσιάζει από την ΕΡΤ, δίνοντας πατήματα στους επικριτές της...

Είναι ώριμοι οι 17χρονοι να ψηφίζουν; Γιατί, είναι οι υπόλοιποι;...

Ρωτούν οι εκλεπτυσμένοι ελιτιστές: "Μα, είναι ώριμοι οι 17χρονοι να ψηφίζουν για κυβέρνηση λίγο πριν ή λίγο μετά την ψήφο τους για το X-Factor"; Θα αντιστρέψω το ερώτημα, σε μια προσπάθεια να εξακριβώσουμε όλοι μαζί αν η κότα έκανε το αβγό ή το αβγό την κότα: "Είναι ώριμοι οι ελιτιστές, άνω ή κάτω των 18, να ασκούν εκλογικό δικαίωμα"; Δεν είμαι αντίθετος στο να ψηφίζουν και μαθητές Λυκείου, μόνο που γι' άλλη μια φορά σε αυτήν τη χώρα βάζουμε το κάρο μπροστά από το άλογο...

Πρώτιστο ζητούμενο είναι οι 17χρονοι που θα βρεθούν μπροστά στην κάλπη να έχουν περάσει από ένα εκπαιδευτικό σύστημα που θα τους έχει προετοιμάσει γι' αυτήν την ιερή, χωρίς εισαγωγικά, στιγμή. Την ώρα, δηλαδή, που θα βρίσκονται πίσω από το παραβάν θα είναι ναι μεν νέοι κι άγουροι, αλλά θα σκέφτονται ως πολίτες μιας κοινωνίας κι όχι ως άτομα που κοιτούν την πάρτη τους, άντε το πολύ να αναζητούν και κανένα Πόκεμον...

Αν ρωτήσεις τον μέσο ψηφοφόρο τα κριτήρια με τα οποία ψηφίζει, οι περισσότερες απαντήσεις θα κινηθούν γύρω από το αν το τάδε ή το δείνα κόμμα εξυπηρετεί τα ατομικά του συμφέροντα ή, έστω, αυτά της οικογένειάς του, άντε και μερικών φίλων. Πρωτίστως, μάλιστα, θα κοιτάξει στην τσέπη του πριν επιδοκιμάσει ή αποδοκιμάσει μια κυβέρνηση, αφού από τς επιδόσεις τής τελευταίας κρίνεται εν πολλοίς η μακροημέρευσή της ή όχι. Από αυτήν τη σκοπιά το ίδιο ανώριμος με έναν 17χρονο είναι κι ένας μεσήλικας ή ηλικιωμένος που ενεργεί με βάση τις σκοπιμότητες της συντεχνίας στην οποία ανήκει...

Όλα αυτά δεν τα γράφω γιατί θέλω να απαξιώσω τη δημοκρατία. Από τη στιγμή, άλλωστε, που δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε για το ποιοι είναι σοφοί για να μας κυβερνήσουν, είναι προτιμότερο να μοιραζόμαστε όλοι μας τα λάθη. Οφείλουμε, ωστόσο, να εκμεταλλευτούμε περισσότερο τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα οποία τόσο πολέμησε ο Ρ. Τ. Ερντογάν, αλλά ήταν αυτά που του έσωσαν τη ζωή. Γιατί να κάνουμε "like" ή "dislike" μόνο σε μια φωτογραφία στην παραλία και να μην ισχύει αυτό με κανονιστική αρμοδιότητα για ένα νομοθέτημα; Η τεχνολογία είναι ο διάβολος μόνο όταν δεν χρησιμοποιείται με μέτρο. Σε διαφορετική περίπτωση μπορεί να φέρει την πραγματική ισότητα και την κοινωνική δικαιοσύνη νωρίτερα από όσο πιστεύουμε...

Πριν από όλα, ωστόσο, επιστρέφουμε στο σημείο μηδέν, που είναι η σχολική εκπαίδευση, πέρα βεβαίως από την οικογενειακή, στην οποία όμως το κράτος δεν μπορεί να έχει έλεγχο. Περισσότερες ομαδικές εργασίες και μαθήματα πολιτικού (όχι κομματικού) προσανατολισμού, καθώς και λιγότερη βαθμοθηρία ή παπαγαλία, για παράδειγμα, θα επιτρέψουν στους μαθητές να αναπτύξουν τη δική τους ιδιαίτερη προσωπικότητα, η οποία δεν θα έχει ηγεμονικές βλέψεις αλλά συνεργασίας με τους συμμαθητές και τους δασκάλους τους.

Σε μια τέτοια περίπτωση όταν φτάσουν στην ηλικία των 17 θα είναι σε θέση να διαχωρίζουν την πραγματικότητα από τα φύκια για μεταξωτές κορδέλες και να αποφασίζουν για το μέλλον τους πάνω σε πιο στέρεες βάσεις. Κι επειδή οι πολιτικοί μας δεν είναι παρά αντανάκλαση της κοινωνίας μας προφανώς μια τέτοια εξέλιξη θα έχει θετικό αντίκτυπο και στην ποιότητα του πολιτικού προσωπικού. Η ψήφος, επομένως, στα 17 θα λογίζεται ως πυροτέχνημα αν δεν συνοδευτεί από μια επαναστατική εκπαιδευτική μεταρρύθμιση...  

Υ.Γ.: Ο vromostomos επιστρέφει την Τρίτη, 26 Ιουλίου.